Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký sắc lệnh hành pháp mới yêu cầu các cơ quan tài chính liên bang, bao gồm Federal Reserve, rà soát lại cách các công ty fintech và crypto được tiếp cận hệ thống thanh toán truyền thống của Mỹ. Động thái này có thể mở ra bước ngoặt lớn cho ngành crypto, đặc biệt với các stablecoin issuer, ngân hàng crypto và các công ty tài sản số đang muốn tiếp cận trực tiếp “payment rails” của hệ thống ngân hàng Mỹ.
Theo sắc lệnh, chính quyền Trump muốn thúc đẩy việc tích hợp “digital assets và innovative technology” vào hệ thống tài chính hiện có của Mỹ. Văn bản nhấn mạnh rằng Mỹ cần giảm bớt các rào cản pháp lý không cần thiết, đồng thời khuyến khích sự hợp tác giữa fintech, ngân hàng truyền thống và cơ quan quản lý tài chính.
Fed bị yêu cầu xem lại quyền truy cập hệ thống thanh toán
Điểm đáng chú ý nhất của sắc lệnh là yêu cầu Hội đồng Thống đốc Fed rà soát cơ chế cấp quyền truy cập payment accounts và payment services cho:
- Uninsured depository institutions
- Non-bank financial firms
- Các tổ chức crypto hoạt động dưới framework đặc biệt
Đồng thời, Trump cũng yêu cầu đánh giá xem 12 ngân hàng Fed khu vực có thể tự quyết định cấp quyền truy cập payment accounts mà không cần sự chấp thuận hoàn toàn từ Fed Board hay không.
Đây là vấn đề cực kỳ quan trọng với ngành crypto, vì quyền truy cập “master account” của Fed cho phép tổ chức kết nối trực tiếp với hệ thống thanh toán ngân hàng Mỹ mà không cần thông qua ngân hàng trung gian.
Wyoming SPDI và Kraken có thể là bên hưởng lợi lớn
Sắc lệnh mới được cho là có thể mang lại lợi thế lớn cho mô hình Special Purpose Depository Institution (SPDI) của bang Wyoming, framework pháp lý vốn được thiết kế riêng cho crypto banking.
Trước đó, Kraken thông qua ngân hàng SPDI của mình đã được Fed Kansas cấp quyền truy cập hạn chế vào master account hồi đầu năm nay. Một số công ty crypto khác cũng đang tìm kiếm quyền tiếp cận tương tự.
Fed hiện cũng đang phát triển mô hình “skinny master account”, dạng tài khoản đặc biệt cho các tổ chức không phải ngân hàng truyền thống, sau khi công bố proposal liên quan vào tháng 12 năm ngoái.
Crypto có thể tiến gần hơn tới hệ thống tài chính truyền thống
Nếu các quy định mới được nới lỏng, đây có thể là bước tiến lớn giúp các công ty crypto:
- Kết nối trực tiếp với hệ thống thanh toán USD
- Giảm phụ thuộc vào ngân hàng trung gian
- Tăng tốc độ settlement
- Giảm chi phí xử lý thanh toán
- Hỗ trợ stablecoin mở rộng quy mô
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cuộc cạnh tranh stablecoin tại Mỹ đang ngày càng nóng lên giữa các công ty crypto, fintech và các ngân hàng truyền thống.
Nhưng ngành ngân hàng truyền thống vẫn phản đối
Không phải ai cũng ủng hộ hướng đi này.
Bà Rebecca Romero Rainey, CEO của Independent Community Bankers of America, cho rằng vẫn tồn tại “khoảng trống pháp lý lớn” giữa ngân hàng truyền thống và các tổ chức phi ngân hàng.
Bà cảnh báo rằng Fed vẫn cần giữ quyền quyết định cuối cùng trong việc cấp hoặc từ chối master account cho:
- SPDI
- Stablecoin issuers
- Các tổ chức crypto-related
ICBA cũng kêu gọi chính phủ tạm dừng các chính sách liên quan tới stablecoin và master accounts để đánh giá đầy đủ tác động tới nền kinh tế và cộng đồng địa phương.
Một sắc lệnh khác nhắm vào “off-the-books payments”
Cùng ngày, Trump cũng ký thêm một sắc lệnh khác yêu cầu Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý xem xét cách tăng cường thực thi Bank Secrecy Act.
Sắc lệnh này tập trung vào việc ngăn chặn:
- Unregistered money services businesses
- Third-party payment processors
- Peer-to-peer payment platforms
bị sử dụng để thực hiện các khoản thanh toán “ngoài sổ sách” nhằm né tránh nghĩa vụ báo cáo hoặc thuế.
Điều này cho thấy chính quyền Trump đang theo đuổi chiến lược hai hướng:
- Mở rộng không gian đổi mới cho fintech và crypto hợp pháp
- Nhưng đồng thời siết chặt các hoạt động thanh toán bị xem là ngoài vòng kiểm soát
Cuộc chiến lớn nhất của crypto tại Mỹ đang chuyển sang “payment infrastructure”
Trong nhiều năm, crypto tập trung vào câu chuyện ETF, token hay regulation. Nhưng hiện tại, cuộc chiến lớn hơn có thể nằm ở quyền truy cập hạ tầng thanh toán của Mỹ.
Ai kiểm soát được payment rails sẽ kiểm soát:
- Dòng thanh khoản USD
- Stablecoin settlement
- On/off-ramp giữa crypto và ngân hàng
- Khả năng mở rộng mass adoption
Nếu các công ty crypto được phép tiếp cận sâu hơn vào hệ thống Fed, ranh giới giữa crypto firms và ngân hàng truyền thống có thể bắt đầu mờ đi nhanh hơn nhiều so với dự đoán trước đây.
Ai sẽ hưởng lợi lớn nhất nếu Fed mở payment rails?
Nếu Fed thực sự nới lỏng quyền truy cập payment rails và master accounts cho các tổ chức crypto hoặc fintech, tác động sẽ không chỉ dừng ở vài công ty blockchain. Đây có thể là một trong những thay đổi lớn nhất đối với cấu trúc tài chính Mỹ kể từ khi stablecoin bùng nổ.
Những bên hưởng lợi lớn nhất có thể gồm:
1. Stablecoin issuers – nhóm có thể thay đổi cuộc chơi mạnh nhất
Các công ty phát hành stablecoin như Circle, Ripple hay thậm chí PayPal có thể là nhóm hưởng lợi trực tiếp nhất.
Hiện tại, phần lớn stablecoin issuers vẫn phụ thuộc vào:
- ngân hàng lưu ký
- đối tác settlement
- payment processors
- hệ thống banking trung gian
Nếu được tiếp cận trực tiếp hệ thống thanh toán của Fed, stablecoin có thể:
- settlement USD nhanh hơn
- giảm chi phí vận hành
- tăng hiệu quả thanh khoản
- xử lý mint/redeem gần như real-time
Điều này đặc biệt quan trọng với stablecoin vì toàn bộ business model phụ thuộc vào khả năng di chuyển USD hiệu quả.
Nói cách khác:
stablecoin càng gần Fed, chúng càng giống “digital dollar infrastructure” hơn là crypto token thông thường.
2. Crypto banks và SPDI – những tổ chức được tạo ra chỉ để chờ thời điểm này
Các ngân hàng crypto theo mô hình SPDI của bang Wyoming có thể trở thành nhóm hưởng lợi chiến lược lớn nhất.
Những cái tên như:
- Kraken Financial
- Custodia Bank
đã dành nhiều năm xây dựng framework pháp lý chỉ để tìm cách kết nối trực tiếp với Fed.
Nếu Fed mở cửa rộng hơn:
- các SPDI có thể hoạt động gần giống ngân hàng settlement chuyên cho crypto
- giảm phụ thuộc vào JPMorgan, BNY Mellon hay các bank truyền thống
- trở thành “crypto-native banking layer” đầu tiên tại Mỹ
Điều này có thể tạo ra cả một lớp hạ tầng ngân hàng mới dành riêng cho tài sản số.
3. Các nền tảng tokenized assets và fintech Wall Street
Một nhóm khác có thể hưởng lợi rất lớn là các nền tảng tokenized finance.
Ví dụ:
- tokenized Treasury
- tokenized stocks
- on-chain settlement systems
- real-world assets (RWA)
Nếu payment rails được mở:
- việc settlement tài sản tokenized bằng USD sẽ nhanh hơn
- giảm ma sát giữa blockchain và hệ thống ngân hàng
- tăng khả năng giao dịch 24/7
Điều này đặc biệt hấp dẫn với các công ty fintech muốn xây “internet-native capital markets”.
Trong dài hạn, đây có thể là nền tảng cho:
thị trường tài chính hoạt động real-time thay vì settlement T+1/T+2 như hiện tại.
4. Các sàn crypto lớn muốn trở thành “financial super app”
Các sàn như:
- Coinbase
- Kraken
- Robinhood
đều đang cố mở rộng từ crypto exchange sang financial platform toàn diện.
Nếu có quyền truy cập payment rails sâu hơn, họ có thể:
- xử lý thanh toán USD nội bộ
- phát triển banking-like services
- mở rộng stablecoin ecosystem
- cạnh tranh trực tiếp với fintech truyền thống
Điều này có thể đẩy nhanh quá trình:
crypto exchanges biến thành “ngân hàng internet thế hệ mới”.
5. Người hưởng lợi cuối cùng có thể là… chính phủ Mỹ
Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng chính phủ Mỹ cũng có thể hưởng lợi.
Nếu stablecoin USD được tích hợp sâu vào hệ thống Fed:
- đồng USD có thể mở rộng ảnh hưởng toàn cầu nhanh hơn
- Mỹ giữ được dominance trong thanh toán số
- stablecoin USD trở thành công cụ phân phối dollar toàn cầu
Trong bối cảnh:
- Trung Quốc thúc đẩy digital yuan
- BRICS tìm cách giảm phụ thuộc USD
- châu Âu phát triển CBDC
Washington có thể bắt đầu xem stablecoin không còn là “crypto risk”, mà là:
công cụ mở rộng quyền lực tài chính Mỹ trên internet.
Nhưng người có thể mất nhiều nhất lại là ngân hàng truyền thống
Nếu crypto firms được kết nối trực tiếp với Fed:
- vai trò trung gian của bank sẽ suy yếu
- phí settlement và payment processing có thể giảm mạnh
- stablecoin cạnh tranh trực tiếp với tiền gửi ngân hàng
- fintech không còn cần partnership banking như trước
Đó là lý do nhiều hiệp hội ngân hàng Mỹ đang phản đối việc mở rộng master account cho crypto.
