Các cơ quan quản lý tài chính Mỹ đang tiến thêm một bước trong việc đưa stablecoin vào khuôn khổ giám sát chính thức, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, Bộ Tài chính và nhiều cơ quan liên bang cùng công bố dự thảo quy định mới về tiêu chuẩn định danh khách hàng đối với các tổ chức phát hành stablecoin.
Đề xuất này được đưa ra trong quá trình triển khai GENIUS Act, đạo luật stablecoin lớn đầu tiên của Mỹ, nhằm thiết lập nền tảng pháp lý rõ ràng hơn cho các token neo theo đồng USD.
Stablecoin issuer sẽ phải định danh khách hàng như ngân hàng
Theo dự thảo mới, các tổ chức phát hành stablecoin được phép hoạt động tại Mỹ sẽ phải tuân thủ các yêu cầu liên quan đến Bank Secrecy Act, tương tự nhiều định chế tài chính truyền thống như ngân hàng, công ty môi giới hay tổ chức thanh toán.
Trọng tâm của đề xuất là yêu cầu các issuer xây dựng chương trình xác minh danh tính khách hàng, thường được gọi là Customer Identification Program. Các quy trình này phải bao gồm việc xác minh danh tính người mở tài khoản trong phạm vi hợp lý, lưu trữ thông tin dùng để xác minh và kiểm tra xem người dùng có nằm trong danh sách khủng bố hoặc tổ chức bị nghi ngờ do chính phủ cung cấp hay không.
Nói đơn giản, stablecoin tại Mỹ đang dần được kéo vào cùng một khung tiêu chuẩn chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố giống hệ thống tài chính truyền thống.
Đề xuất mở lấy ý kiến công chúng trong 60 ngày
Fed cho biết dự thảo quy định sẽ được mở lấy ý kiến công chúng trong 60 ngày. Đây là nỗ lực chung giữa nhiều cơ quan, bao gồm Federal Reserve, Office of the Comptroller of the Currency, Federal Deposit Insurance Corporation, National Credit Union Administration và Financial Crimes Enforcement Network thuộc Bộ Tài chính Mỹ.
Trước đó, vào tháng 9, các cơ quan quản lý đã phát hành một tài liệu sơ bộ để thu thập ý kiến về cách triển khai GENIUS Act. Bộ Tài chính Mỹ đã nhận được khoảng 450 phản hồi từ thị trường, doanh nghiệp và các bên liên quan.
Lần công bố này là giai đoạn chính thức hơn, được gọi là notice of proposed rulemaking. Sau vòng lấy ý kiến và rà soát, các cơ quan quản lý mới có thể ban hành quy định cuối cùng và bắt đầu quá trình thực thi.
FinCEN cũng theo đuổi quy định AML riêng cho stablecoin
Song song với đề xuất chung, FinCEN cũng đang phát triển một quy định liên quan để áp dụng các điều khoản chống rửa tiền của GENIUS Act lên các tổ chức phát hành stablecoin.
Điều này cho thấy cách tiếp cận của Mỹ không chỉ dừng ở việc quản lý dự trữ stablecoin, mà còn mở rộng sang tầng vận hành, người dùng và luồng giao dịch.
Với các stablecoin lớn như USDT của Tether hay USDC của Circle, yêu cầu này có thể làm thay đổi cách issuer tương tác với người dùng tại Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh stablecoin ngày càng được sử dụng rộng rãi trong thanh toán, giao dịch crypto, DeFi và chuyển tiền xuyên biên giới.
Cuộc cạnh tranh stablecoin ngày càng nóng
Trong nhiều năm, thị trường stablecoin chủ yếu do các công ty crypto-native dẫn đầu, đặc biệt là Tether và Circle. Tuy nhiên, sau khi Mỹ thúc đẩy khung pháp lý rõ ràng hơn, nhiều tổ chức tài chính truyền thống cũng bắt đầu quan tâm đến mảng này.
Stablecoin đang không còn là một sản phẩm chỉ phục vụ trader crypto. Nó đang trở thành hạ tầng thanh toán USD kỹ thuật số, nơi các ngân hàng, công ty fintech, tổ chức thanh toán và các quỹ lớn đều muốn tham gia.
Chính vì vậy, các quy định mới của GENIUS Act có thể đóng vai trò như “cửa lọc” quan trọng. Những issuer đủ năng lực tuân thủ có thể được hưởng lợi từ niềm tin tổ chức, trong khi các đơn vị yếu về kiểm soát AML, KYC và minh bạch vận hành sẽ chịu áp lực lớn hơn.
Tranh luận lớn: Có nên áp dụng định danh cho giao dịch thứ cấp?
Dù ủng hộ việc triển khai khung pháp lý, một số nhà quản lý vẫn cho rằng đề xuất hiện tại chưa xử lý đầy đủ rủi ro trong thị trường thứ cấp.
Fed Governor Michael Barr bày tỏ lo ngại rằng GENIUS Act hiện chưa đủ mạnh để giải quyết các rủi ro tài chính phi pháp phát sinh từ giao dịch stablecoin sau khi token đã được phát hành. Theo ông, dù một số nhà cung cấp dịch vụ tài sản số đã chịu yêu cầu AML tại quốc gia của họ, kẻ xấu vẫn có thể tìm cách né tránh kiểm soát khi giao dịch tài sản số.
Điểm đáng chú ý là dự thảo dài 130 trang cũng đặt câu hỏi trực tiếp về việc có nên mở rộng yêu cầu định danh khách hàng sang hoạt động thị trường thứ cấp hay không. Nếu được áp dụng, đây có thể là thay đổi rất lớn đối với cách stablecoin lưu thông trên sàn giao dịch, ví tự lưu ký, DeFi và các nền tảng thanh toán.
Tác động đến thị trường crypto
Nếu quy định chỉ áp dụng ở cấp issuer, ảnh hưởng trước mắt sẽ tập trung vào các công ty phát hành stablecoin được cấp phép tại Mỹ. Họ sẽ phải tăng chi phí tuân thủ, hoàn thiện hệ thống xác minh người dùng và lưu trữ dữ liệu.
Nhưng nếu yêu cầu định danh được mở rộng sang thị trường thứ cấp, tác động có thể sâu hơn nhiều. Khi đó, các sàn giao dịch, ví, giao thức DeFi hoặc bên trung gian xử lý stablecoin có thể phải chịu áp lực tuân thủ lớn hơn.
Đây là điểm nhạy cảm nhất với cộng đồng crypto. Stablecoin vốn được ưa chuộng vì tính thanh khoản cao, tốc độ nhanh và khả năng chuyển giao linh hoạt. Nếu lớp định danh bị mở rộng quá sâu, thị trường có thể lo ngại về quyền riêng tư, khả năng tương thích với DeFi và chi phí vận hành.
Ngược lại, với các tổ chức tài chính lớn, quy định rõ ràng hơn lại có thể là điều kiện cần để họ tham gia thị trường stablecoin một cách nghiêm túc.
GENIUS Act đang biến stablecoin thành hạ tầng tài chính chính thống
Dự thảo mới cho thấy Mỹ đang từng bước chuyển stablecoin từ một sản phẩm crypto sang một phần của hệ thống tài chính được giám sát.
Điều này có hai mặt. Một mặt, stablecoin có thể nhận được sự công nhận pháp lý cao hơn, mở đường cho dòng vốn tổ chức và ứng dụng thanh toán quy mô lớn. Mặt khác, thị trường sẽ phải đánh đổi bằng chi phí tuân thủ cao hơn và mức độ giám sát chặt chẽ hơn.
Trong ngắn hạn, đề xuất này chưa tạo ra thay đổi ngay lập tức vì vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng. Tuy nhiên, nó cho thấy hướng đi khá rõ của Mỹ: stablecoin muốn trở thành tiền kỹ thuật số dùng rộng rãi thì phải chịu tiêu chuẩn tương tự những định chế tài chính đang xử lý tiền trong hệ thống truyền thống.
Với Tether, Circle và các issuer mới đang muốn bước vào thị trường Mỹ, câu hỏi không còn là stablecoin có bị quản lý hay không. Câu hỏi lớn hơn là ai đủ năng lực tuân thủ để tồn tại trong chu kỳ stablecoin tiếp theo.
Tether và Circle sẽ chịu áp lực khác nhau ra sao?
Dù cùng là hai cái tên lớn nhất trong thị trường stablecoin, Tether và Circle có thể chịu tác động rất khác nhau nếu Mỹ siết chặt quy định định danh khách hàng theo GENIUS Act.
Với Circle, áp lực lớn nhất không nằm ở việc “chạy theo” khung pháp lý, mà là chứng minh rằng mô hình stablecoin tuân thủ có thể mở rộng đủ nhanh để cạnh tranh với thanh khoản toàn cầu của USDT. USDC từ lâu đã được định vị là stablecoin thân thiện hơn với môi trường pháp lý Mỹ, minh bạch hơn về dự trữ và phù hợp hơn với nhu cầu của tổ chức tài chính, fintech hoặc doanh nghiệp thanh toán.
Nếu các quy định mới được hoàn thiện, Circle có thể hưởng lợi về mặt niềm tin. Một stablecoin có hồ sơ pháp lý rõ ràng, quy trình định danh đầy đủ và khả năng làm việc với ngân hàng Mỹ sẽ dễ được các tổ chức truyền thống chấp nhận hơn. Nói cách khác, luật mới có thể biến compliance từ một gánh nặng thành lợi thế cạnh tranh của USDC.
Tuy nhiên, lợi thế pháp lý không tự động đồng nghĩa với chiến thắng thị phần. Trong crypto, thanh khoản vẫn là vua. USDT hiện diện sâu trong giao dịch spot, futures, OTC, thị trường mới nổi và các khu vực mà người dùng cần USD kỹ thuật số nhiều hơn là một sản phẩm tài chính “chuẩn Mỹ”. Đây là lợi thế rất khó thay thế trong ngắn hạn.
Với Tether, áp lực lại nằm ở hướng ngược lại. USDT có lợi thế mạng lưới, thanh khoản và độ phủ toàn cầu, nhưng nếu Mỹ tiếp tục nâng chuẩn AML, KYC và minh bạch dự trữ, Tether sẽ bị soi kỹ hơn nếu muốn mở rộng sâu vào hệ thống tài chính Mỹ. Vấn đề không chỉ là Tether có tuân thủ hay không, mà là mức độ tuân thủ đó có đủ để thuyết phục regulator, ngân hàng và tổ chức lớn tại Mỹ hay không.
Điểm đáng chú ý là GENIUS Act có thể tạo ra một thị trường stablecoin hai tầng. Một tầng dành cho stablecoin có tính pháp lý cao, phù hợp với ngân hàng, fintech và tổ chức. Tầng còn lại dành cho stablecoin có thanh khoản mạnh, được dùng rộng rãi trong giao dịch crypto toàn cầu và các thị trường ngoài Mỹ.
Vì vậy, cuộc cạnh tranh giữa Tether và Circle trong giai đoạn tới không chỉ là USDT đấu với USDC. Đó là cuộc cạnh tranh giữa hai mô hình: một bên thắng nhờ thanh khoản toàn cầu, một bên thắng nhờ sự chấp nhận của hệ thống tài chính chính thống.
Rủi ro: Stablecoin có thể mất đi tính mở ban đầu?
Điểm nhạy cảm nhất của đề xuất mới không nằm ở việc issuer phải định danh khách hàng. Với một tổ chức phát hành stablecoin được cấp phép, việc KYC người dùng trực tiếp là điều tương đối dễ hiểu. Vấn đề lớn hơn nằm ở câu hỏi: nếu yêu cầu định danh được mở rộng sang thị trường thứ cấp, stablecoin sẽ còn “mở” đến mức nào?
Stablecoin ban đầu được yêu thích vì nó giúp USD di chuyển nhanh hơn, rẻ hơn và linh hoạt hơn hệ thống ngân hàng truyền thống. Người dùng có thể chuyển stablecoin qua ví cá nhân, sàn giao dịch, DEX, bridge, giao thức lending hoặc ứng dụng thanh toán mà không cần chờ giờ làm việc của ngân hàng. Chính tính mở này đã giúp stablecoin trở thành một trong những sản phẩm có ứng dụng thực tế nhất của crypto.
Nhưng nếu mọi lớp luân chuyển stablecoin đều bị gắn thêm yêu cầu định danh, stablecoin có nguy cơ dần giống tài khoản ngân hàng on-chain hơn là một tài sản kỹ thuật số mở. Điều này có thể làm giảm một phần giá trị cốt lõi của stablecoin: khả năng tiếp cận rộng, giao dịch nhanh và sử dụng không cần quá nhiều tầng trung gian.
Đây là điểm khiến cộng đồng crypto lo ngại. Một hệ thống stablecoin quá chặt về định danh có thể giúp giảm rủi ro rửa tiền và tài trợ bất hợp pháp, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro mới về quyền riêng tư, kiểm duyệt giao dịch và khả năng tiếp cận tài chính của người dùng ở các khu vực không có hệ thống ngân hàng tốt.
Với DeFi, câu hỏi còn khó hơn. Làm sao áp dụng định danh theo kiểu ngân hàng vào một giao thức lending không có công ty vận hành tập trung? Làm sao kiểm tra danh tính người dùng trong một giao dịch swap qua DEX? Và ai sẽ chịu trách nhiệm nếu stablecoin được chuyển qua nhiều ví, nhiều chain và nhiều smart contract trước khi đến tay người nhận cuối cùng?
Nếu quy định được thiết kế quá rộng, stablecoin có thể mất đi tính tương thích với DeFi. Nhưng nếu quy định quá lỏng, regulator sẽ lo ngại stablecoin trở thành kênh luân chuyển tiền khó kiểm soát. Đây chính là bài toán khó nhất của GENIUS Act: làm sao đưa stablecoin vào khuôn khổ pháp lý mà không bóp nghẹt khả năng đổi mới của nó.
Về dài hạn, stablecoin có thể không biến mất vì regulation. Ngược lại, regulation có thể giúp stablecoin được chấp nhận rộng rãi hơn. Nhưng cái giá phải trả là thị trường sẽ phải xác định lại ranh giới giữa “mở” và “được quản lý”.
Stablecoin sinh ra để đưa USD lên internet. Còn GENIUS Act đang đặt ra câu hỏi lớn hơn: khi USD đã lên internet, nó sẽ vận hành giống một mạng mở của crypto, hay giống một phiên bản mới của hệ thống ngân hàng truyền thống?
