Việc perpetual futures được đưa vào khuôn khổ quản lý tại Mỹ có thể mở ra một giai đoạn mới cho thị trường phái sinh crypto, tương tự cách spot Bitcoin ETF từng giúp Bitcoin bước sâu hơn vào hệ thống tài chính truyền thống.
John Palmer, Head of Derivatives tại Kraken, cho rằng nhóm trader chuyên nghiệp và các tổ chức có năng lực giao dịch cao sẽ là những người đầu tiên sử dụng các sản phẩm perpetual futures mới được phê duyệt tại Mỹ. Trong khi đó, các tổ chức lớn hơn như asset manager hay investment adviser nhiều khả năng sẽ tham gia chậm hơn do phải trải qua quy trình thẩm định, quản trị rủi ro và phê duyệt nội bộ.
Theo Palmer, mô hình này khá giống với giai đoạn đầu của spot Bitcoin ETF. Khi ETF Bitcoin giao ngay ra mắt tại Mỹ vào tháng 1/2024, retail và các nhà đầu tư có kinh nghiệm phản ứng rất nhanh. Tuy nhiên, các tổ chức quản lý tài sản truyền thống lại cần thêm thời gian để hoàn tất due diligence trước khi phân bổ vốn.
Perpetual futures là gì và vì sao quan trọng?
Perpetual futures, thường gọi là perps, là hợp đồng phái sinh cho phép trader mở vị thế long hoặc short với đòn bẩy mà không có ngày đáo hạn cố định. Khác với futures truyền thống, người dùng không cần liên tục “roll” hợp đồng từ kỳ hạn này sang kỳ hạn khác nếu muốn giữ vị thế lâu hơn.
Chính sự đơn giản này đã giúp perps trở thành một trong những sản phẩm phổ biến nhất trong thị trường crypto toàn cầu. Trên các sàn offshore và nền tảng phái sinh crypto, perpetual futures thường chiếm phần lớn khối lượng giao dịch derivatives nhờ tính linh hoạt, thanh khoản cao và khả năng giao dịch liên tục.
Tuy nhiên, tại Mỹ, người dùng trong nhiều năm bị hạn chế tiếp cận các sản phẩm “true perpetual futures” do rào cản pháp lý. Điều này khiến phần lớn dòng thanh khoản perps phát triển bên ngoài nước Mỹ, trong khi thị trường nội địa vẫn chủ yếu xoay quanh các sản phẩm futures truyền thống.
Kraken chuẩn bị đưa perps vào thị trường Mỹ
Kraken đã tiến sâu hơn vào thị trường phái sinh được quản lý tại Mỹ thông qua các thương vụ liên quan đến NinjaTrader và Bitnomial. Các thương vụ này giúp Kraken có quyền tiếp cận hệ thống giấy phép futures commission merchant, exchange và clearing dưới sự giám sát của CFTC.
Theo kế hoạch, Kraken dự kiến triển khai perpetual futures trên Kraken Pro trong vài tuần tới. Đây được xem là một bước đi quan trọng vì sản phẩm perps lần này không còn nằm ngoài biên giới pháp lý Mỹ, mà được đưa vào một cấu trúc có đăng ký và giám sát rõ ràng hơn.
Palmer cho rằng giai đoạn đầu sẽ không phải là cuộc chơi của toàn bộ Phố Wall ngay lập tức. Những người tham gia sớm nhiều khả năng là các proprietary trader, market maker, desk giao dịch chuyên nghiệp và nhóm người dùng đã quen với hạ tầng exchange. Các tổ chức lớn hơn sẽ đi sau vì họ cần trình bày sản phẩm với investment committee, bộ phận compliance và các tầng phê duyệt nội bộ.
Vì sao được so sánh với “ETF moment”?
Spot Bitcoin ETF từng tạo ra một cây cầu quen thuộc giữa crypto và tài chính truyền thống. Nhà đầu tư không cần tự custody Bitcoin hay mở tài khoản trên sàn crypto vẫn có thể tiếp cận BTC thông qua tài khoản brokerage.
Regulated perpetual futures có thể tạo ra một cây cầu tương tự, nhưng dành cho thị trường phái sinh. Thay vì phải dùng các venue offshore, trader tại Mỹ có thể tiếp cận một trong những công cụ giao dịch phổ biến nhất của crypto trong môi trường được quản lý.
Điểm khác biệt nằm ở bản chất sản phẩm. ETF là công cụ tiếp xúc thụ động hoặc bán chủ động với Bitcoin, còn perps là sản phẩm giao dịch có đòn bẩy, phù hợp hơn với trader chuyên nghiệp, tổ chức tạo lập thị trường và các chiến lược quản lý rủi ro phức tạp.
Nói cách khác, nếu ETF mở cửa cho dòng tiền đầu tư dài hạn, perps được quản lý có thể mở cửa cho dòng tiền giao dịch chủ động.
Thị trường Mỹ vẫn đang ở giai đoạn đầu
Một nền tảng thị trường dự đoán tại Mỹ gần đây cho biết sản phẩm perpetual futures của họ đã vượt mốc 1 tỷ USD khối lượng giao dịch chỉ sau thời gian ngắn ra mắt. Dù con số này còn nhỏ so với quy mô toàn cầu của thị trường crypto derivatives, nó cho thấy nhu cầu với perps tại Mỹ là có thật.
Theo Palmer, một trong những lý do perps thành công ngoài thị trường Mỹ là vì sản phẩm này dễ hiểu hơn so với dated futures. Với futures truyền thống, nhà đầu tư phải chú ý đến ngày đáo hạn, chi phí rollover và chênh lệch giữa các kỳ hạn. Với perpetual futures, vị thế có thể được duy trì liên tục, miễn là tài khoản đáp ứng yêu cầu ký quỹ.
Kraken cũng kỳ vọng trong tương lai, việc cho phép sử dụng crypto asset làm tài sản thế chấp có thể giúp trải nghiệm giao dịch tại Mỹ tiến gần hơn với các thị trường quốc tế.
Cơ hội lớn đi kèm rủi ro lớn
Dù được đặt trong khuôn khổ quản lý, perpetual futures vẫn là sản phẩm rủi ro cao. Đòn bẩy có thể khuếch đại lợi nhuận, nhưng cũng khiến khoản lỗ tăng rất nhanh nếu thị trường đi ngược vị thế. Cơ chế funding rate, thanh lý tự động và biến động mạnh của crypto có thể khiến perps không phù hợp với phần lớn nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm.
Vì vậy, “ETF moment” của perps không có nghĩa là sản phẩm này sẽ đại chúng hóa theo cách giống ETF Bitcoin. ETF phù hợp với nhóm nhà đầu tư rộng hơn, trong khi perps nhiều khả năng vẫn là sân chơi của những người hiểu rõ cơ chế phái sinh, quản trị rủi ro và thanh khoản.
Điểm quan trọng hơn nằm ở cấu trúc thị trường: nếu regulated perps phát triển tại Mỹ, dòng thanh khoản crypto derivatives có thể dần dịch chuyển từ các venue offshore sang các nền tảng được giám sát chặt chẽ hơn. Điều này có thể thay đổi cách các tổ chức giao dịch crypto trong nhiều năm tới.
Ai sẽ thắng nếu perps bùng nổ tại Mỹ?
Nếu perpetual futures thật sự trở thành sản phẩm lớn tiếp theo của crypto tại Mỹ, bên hưởng lợi đầu tiên sẽ không chỉ là các sàn giao dịch. Cuộc chơi này có thể tạo ra một chuỗi giá trị mới, từ exchange, market maker, công ty clearing, nhà cung cấp dữ liệu cho đến các tổ chức giao dịch chuyên nghiệp.
Nhóm dễ thắng nhất là những nền tảng đã có giấy phép, hạ tầng phái sinh và khả năng kết nối với dòng tiền tổ chức. Kraken đang đi theo hướng này khi mở rộng mảng derivatives thông qua NinjaTrader và Bitnomial. Lợi thế của Kraken không chỉ nằm ở thương hiệu crypto lâu năm, mà còn ở việc họ muốn đưa trải nghiệm perps vốn quen thuộc với trader quốc tế vào một môi trường được quản lý tại Mỹ.
Kalshi cũng là cái tên đáng chú ý sau khi sản phẩm perpetual futures tại Mỹ nhanh chóng vượt mốc 1 tỷ USD khối lượng giao dịch. Dù xuất phát điểm của Kalshi là prediction market, việc nền tảng này bước vào perps cho thấy ranh giới giữa thị trường dự đoán, phái sinh và crypto trading đang ngày càng mờ đi.
Ngoài các sàn, market maker và proprietary trading firm cũng có thể là nhóm thắng lớn. Perps càng phát triển, nhu cầu thanh khoản, chênh lệch giá, hedging và arbitrage càng tăng. Đây là môi trường rất phù hợp với các đơn vị có hạ tầng giao dịch tốc độ cao, mô hình quản trị rủi ro tốt và khả năng hoạt động trên nhiều venue cùng lúc.
Tuy nhiên, người thắng cuối cùng chưa chắc là bên ra mắt sản phẩm sớm nhất. Trong thị trường phái sinh, thanh khoản mới là “hào nước” thật sự. Trader sẽ đi đến nơi có spread thấp, khớp lệnh nhanh, funding hợp lý, đòn bẩy đủ linh hoạt và ít trượt giá. Giấy phép giúp mở cửa thị trường, nhưng trải nghiệm giao dịch mới quyết định dòng tiền có ở lại hay không.
Điều này cũng tạo áp lực ngược lên các sàn offshore. Trong nhiều năm, Binance, Bybit, OKX hay các nền tảng perp quốc tế chiếm ưu thế vì có thanh khoản sâu, nhiều cặp giao dịch và sản phẩm linh hoạt. Nếu thị trường Mỹ xây được regulated perps đủ cạnh tranh, một phần thanh khoản tổ chức có thể dần quay về các venue được giám sát thay vì tiếp tục nằm ngoài biên giới pháp lý.
Nói đơn giản, nếu perps bùng nổ tại Mỹ, người thắng không chỉ là “sàn có perps”. Người thắng là bên gom được ba yếu tố cùng lúc: giấy phép, thanh khoản và trải nghiệm đủ tốt để trader không cảm thấy họ đang dùng một phiên bản bị giới hạn của thị trường offshore.
Tác động đến DeFi perp: Hyperliquid, dYdX có bị đe dọa không?
Sự xuất hiện của regulated perps tại Mỹ chắc chắn tạo áp lực lên các nền tảng DeFi perp như Hyperliquid, dYdX hay những giao thức phái sinh on-chain khác. Nhưng nói rằng DeFi perp sẽ bị đe dọa ngay lập tức thì có thể hơi vội.
Lý do là tệp người dùng của hai thị trường vẫn khác nhau. Regulated perps tại Mỹ hấp dẫn những tổ chức cần compliance, báo cáo rõ ràng, đối tác có giấy phép và quy trình pháp lý minh bạch. Đây là nhóm khó có thể giao dịch quy mô lớn trên các nền tảng on-chain nếu bộ phận pháp lý hoặc quản trị rủi ro chưa cho phép.
Trong khi đó, DeFi perp lại phục vụ nhóm người dùng crypto-native hơn. Họ quan tâm đến khả năng self-custody, listing nhanh, giao dịch 24/7, tốc độ đổi mới sản phẩm và trải nghiệm không phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống tài chính truyền thống. Với nhóm này, một sản phẩm được quản lý tại Mỹ chưa chắc đủ hấp dẫn nếu phí cao hơn, cặp giao dịch ít hơn hoặc đòn bẩy bị giới hạn hơn.
Hyperliquid là ví dụ rõ nhất cho lợi thế của DeFi perp thế hệ mới. Nền tảng này không chỉ cạnh tranh bằng câu chuyện “on-chain”, mà còn bằng trải nghiệm giao dịch gần giống CEX: orderbook, thanh khoản tốt, tốc độ nhanh và cộng đồng trader rất mạnh. Đây là thứ các regulated venue không dễ sao chép chỉ bằng giấy phép.
dYdX cũng có lợi thế riêng ở mảng hạ tầng phi tập trung và thương hiệu lâu năm trong DeFi derivatives. Dù cạnh tranh ngày càng gay gắt, các giao thức như dYdX vẫn có vị trí trong nhóm người dùng muốn giao dịch phái sinh nhưng không muốn phụ thuộc hoàn toàn vào sàn tập trung.
Tác động lớn nhất có lẽ không phải là DeFi perp bị thay thế, mà là thị trường sẽ bị phân tầng rõ hơn. Trader tổ chức và dòng tiền cần compliance có thể chọn regulated perps tại Mỹ. Trader crypto-native, airdrop hunter, on-chain fund và người dùng quen DeFi vẫn có lý do ở lại Hyperliquid, dYdX hoặc các nền tảng tương tự.
Tuy nhiên, DeFi perp không thể chủ quan. Khi perps được hợp pháp hóa và chuẩn hóa tại Mỹ, kỳ vọng của người dùng sẽ cao hơn. Họ sẽ so sánh sâu hơn về thanh khoản, bảo mật, minh bạch, downtime, phí, trải nghiệm mobile và khả năng xử lý khi thị trường biến động mạnh. DeFi perp muốn giữ người dùng sẽ phải chứng minh rằng mình không chỉ “phi tập trung hơn”, mà còn phải tốt hơn ở những điểm trader thật sự quan tâm.
Về dài hạn, regulated perps và DeFi perp có thể không tiêu diệt nhau, mà cùng kéo thị trường phái sinh crypto trưởng thành hơn. Một bên mang đến tính hợp pháp và dòng tiền tổ chức. Bên còn lại giữ vai trò thử nghiệm sản phẩm mới, mở rộng thị trường nhanh và duy trì tinh thần crypto-native.
Cuộc cạnh tranh thật sự sẽ không nằm ở câu hỏi “CeFi hay DeFi thắng”. Nó nằm ở câu hỏi: nơi nào có thanh khoản tốt hơn, rủi ro thấp hơn và cho trader cảm giác họ đang kiểm soát cuộc chơi tốt hơn.
Kết luận
Perpetual futures được quản lý tại Mỹ không chỉ là một sản phẩm mới. Nó có thể là bước thử nghiệm lớn tiếp theo trong quá trình đưa các công cụ crypto-native vào hệ thống tài chính truyền thống.
Nếu spot Bitcoin ETF là cánh cửa cho dòng tiền đầu tư, regulated perps có thể là cánh cửa cho dòng tiền giao dịch chuyên nghiệp. Nhưng khác với ETF, cánh cửa này đi kèm rủi ro cao hơn, tốc độ nhanh hơn và yêu cầu hiểu biết sâu hơn.
Thị trường Mỹ mới chỉ ở giai đoạn đầu của cuộc chơi perps. Câu hỏi lớn không phải là liệu trader có quan tâm hay không, mà là liệu thanh khoản, pháp lý và hạ tầng quản trị rủi ro có đủ trưởng thành để biến perps thành một phần bền vững của thị trường crypto chính thống hay không.
