Đặc vụ phản gián FBI bị bắt vì cáo buộc lấy 1 triệu USD crypto từ ví đang điều tra

Một đặc vụ cấp giám sát làm việc tại trụ sở FBI bị cáo buộc sử dụng khóa truy cập thu được trong các cuộc điều tra an ninh quốc gia để chuyển tiền mã hóa từ ví của các đối tượng nước ngoài sang tài khoản cá nhân.

Một vụ án nội bộ hiếm gặp đang đặt ra câu hỏi về cách các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ quản lý khóa riêng tư và tài sản kỹ thuật số thu được trong quá trình điều tra.

Patrick Yaroch, đặc vụ giám sát từng làm việc trong bộ phận phản gián và chống gián điệp tại trụ sở Cục Điều tra Liên bang Mỹ, đã bị bắt sau khi bị cáo buộc chuyển khoảng 1 triệu USD tiền mã hóa từ các tài khoản liên quan đến một cuộc điều tra của FBI.

Theo tài liệu tòa án, Yaroch chủ động tìm gặp đồng nghiệp và thừa nhận đã thực hiện các giao dịch trái phép. Ông được cho là nói rằng cảm giác tội lỗi đã “đeo bám” mình và muốn thú nhận toàn bộ sự việc.

Lấy khóa truy cập từ hệ thống điều tra của FBI

Yaroch là đặc vụ cấp giám sát làm việc tại Washington, D.C. và có quyền tiếp cận thông tin được phân loại ở mức “tối mật”.

Trước khi chuyển về trụ sở chính, ông từng làm việc nhiều năm tại văn phòng FBI ở Boston, trong một đơn vị an ninh quốc gia chuyên điều tra hoạt động có liên quan đến một “quốc gia đối địch”. Danh tính quốc gia này không được công bố trong hồ sơ.

Nhà chức trách cáo buộc Yaroch đã tìm kiếm thông tin đăng nhập hoặc khóa truy cập tiền mã hóa trong các hệ thống nội bộ của FBI. Những dữ liệu này vốn được cơ quan thu thập trong quá trình điều tra các cá nhân nước ngoài.

Sau khi có được quyền truy cập, Yaroch bị cho là đã thực hiện khoảng 10 đến 12 lần rút tiền trong giai đoạn bắt đầu từ năm 2024 hoặc 2025, chuyển tài sản từ các tài khoản đang bị điều tra sang những ví do ông kiểm soát.

Đặc vụ này khai rằng không thể xác định chính xác số tiền đã lấy do tài sản được trộn lẫn với danh mục crypto cá nhân. Yaroch ước tính tổng giá trị thấp hơn 1 triệu USD, trong khi các nhà điều tra phát hiện một ví liên quan đến ông đang chứa lượng tiền mã hóa trị giá khoảng 1 triệu USD.

Kraken, Suilend và Slush xuất hiện trong dòng tiền

Theo nội dung hồ sơ được truyền thông dẫn lại, một phần tài sản đã được xử lý thông qua tài khoản trên Kraken, một sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung có trụ sở tại Mỹ.

Yaroch cũng được cho là đã tương tác với Suilend, hệ sinh thái tài chính phi tập trung hoạt động trên blockchain Sui, thông qua ví Slush.

Việc sử dụng đồng thời sàn tập trung, ví tự quản lý và giao thức DeFi cho thấy dòng tiền có thể đã di chuyển qua nhiều lớp hạ tầng khác nhau. Tuy nhiên, các giao dịch blockchain thường để lại lịch sử công khai, trong khi tài khoản tại sàn tập trung có thể được liên kết với danh tính thông qua hồ sơ KYC, địa chỉ IP và thông tin thiết bị.

Trong trường hợp này, việc chuyển tài sản qua nhiều nền tảng dường như không đủ để che giấu hoàn toàn mối liên hệ giữa các ví với người thực hiện giao dịch.

Nói rằng thất vọng vì FBI không hành động

Theo bản khai được trích dẫn, Yaroch nói rằng ông đã “mất kiểm soát” và cảm thấy thất vọng vì FBI không thể hoặc không muốn hành động đối với những tài khoản tiền mã hóa có liên quan đến một quốc gia đối địch.

Lời giải thích này chưa cho thấy tài sản được chuyển vì mục đích nghiệp vụ hay nhằm bảo vệ tiền khỏi đối tượng đang bị điều tra. Các công tố viên cho rằng tiền đã được đưa vào những địa chỉ hoặc tài khoản do Yaroch kiểm soát, thay vì được xử lý thông qua quy trình tịch thu tài sản chính thức.

Đây là khác biệt pháp lý quan trọng. Khi cơ quan Mỹ thu giữ crypto, tài sản thường phải được chuyển đến ví được phê duyệt, lập biên bản, bảo quản theo chuỗi bằng chứng và xử lý dưới sự giám sát của tòa án. Một nhân viên tự ý sử dụng khóa truy cập để chuyển tiền sang ví cá nhân không thể được xem là hoạt động tịch thu hợp pháp.

Các câu hỏi gửi cho ứng dụng AI trở thành một phần bằng chứng

Trong quá trình kiểm tra máy tính và dữ liệu điện thoại của Yaroch, các nhà điều tra phát hiện một số câu hỏi ông đã gửi cho các ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Tháng 5, Yaroch được cho là đã hỏi cách đầu tư hoặc sử dụng 1 triệu USD để tối đa hóa lợi nhuận. Sang tháng 6, ông tiếp tục đặt một câu hỏi về việc rời Mỹ và trở thành cư dân hoặc công dân của một quốc gia thuộc Liên minh châu Âu nếu đang sở hữu khoảng 1 triệu USD.

Ứng dụng AI được cho là đã đề xuất Bồ Đào Nha như một trong những lựa chọn phù hợp.

Những câu hỏi này tự thân không chứng minh một người đã phạm tội. Tuy nhiên, khi được đặt cạnh thời điểm chuyển crypto, số tiền trong ví và kế hoạch đi nước ngoài, chúng có thể được công tố viên sử dụng để xây dựng lập luận về động cơ hoặc nguy cơ bỏ trốn.

Vụ án cũng cho thấy lịch sử tương tác với chatbot AI đang trở thành một nguồn dữ liệu điện tử có thể được cơ quan điều tra xem xét, tương tự lịch sử tìm kiếm, email, tin nhắn hoặc dữ liệu trình duyệt.

Kế hoạch đưa gia đình đến Bồ Đào Nha

Nhà chức trách còn phát hiện kế hoạch để Yaroch cùng gia đình đến Bồ Đào Nha vào tháng tiếp theo.

Hồ sơ cho biết đặc vụ này gần đây đã đến Đức, Bồ Đào Nha và Grenada nhưng không khai báo các chuyến đi theo quy định nội bộ của FBI. Đối với nhân sự có quyền tiếp cận tài liệu mật, việc báo cáo hoạt động đi lại quốc tế là một yêu cầu an ninh quan trọng nhằm đánh giá nguy cơ bị tiếp cận, gây ảnh hưởng hoặc tuyển mộ bởi các tổ chức nước ngoài.

Việc Yaroch tìm hiểu khả năng cư trú tại châu Âu, chuẩn bị chuyến đi cho gia đình và sở hữu khoảng 1 triệu USD crypto có thể khiến cơ quan điều tra lo ngại rằng ông có khả năng rời khỏi Mỹ.

Sau khi biết mình đang trở thành đối tượng của một cuộc điều tra hình sự, Yaroch được cho là đã ngừng trao đổi với các nhà điều tra và yêu cầu được tham khảo ý kiến luật sư. Nhà chức trách sau đó tiến hành khám xét nơi ở và bắt giữ ông.

Bị đình chỉ, sa thải và bắt giữ

Yaroch bị đình chỉ công tác trong thời gian ngắn trước khi bị sa thải và bắt giữ vào ngày 31/7.

FBI tuyên bố cơ quan này đã hành động ngay khi biết về các cáo buộc và xác nhận Yaroch không còn làm việc cho Cục.

Tại thời điểm thông tin được công bố, hồ sơ tòa án chưa ghi nhận luật sư đại diện cho bị can.

Đáng chú ý, Yaroch chưa bị truy tố trực tiếp về hành vi “đánh cắp tiền mã hóa”. Cáo buộc hiện tại liên quan đến việc chuyển tài sản bị đánh cắp qua ranh giới tiểu bang, một tội danh liên bang có thể được sử dụng khi tài sản được biết là có nguồn gốc bất hợp pháp được vận chuyển hoặc truyền đi giữa các khu vực tài phán.

Các cáo buộc trong đơn khiếu nại hình sự chưa phải là kết luận có tội. Yaroch vẫn được suy đoán vô tội cho đến khi bị kết án hoặc nhận tội tại tòa.

Vụ án phơi bày rủi ro “người trong cuộc” khi FBI quản lý crypto

Tâm điểm của vụ việc không chỉ nằm ở số tiền khoảng 1 triệu USD, mà còn ở quyền truy cập của một nhân sự cấp cao đối với dữ liệu có thể kiểm soát trực tiếp tài sản kỹ thuật số.

Khác với tiền trong tài khoản ngân hàng, người sở hữu khóa riêng hoặc thông tin khôi phục ví có thể chuyển crypto mà không cần ngân hàng, đơn vị lưu ký hoặc cơ quan trung gian phê duyệt. Giao dịch sau khi được xác nhận trên blockchain thường không thể bị đơn phương đảo ngược.

Điều đó khiến khóa riêng trở thành một dạng bằng chứng đặc biệt nhạy cảm. Chỉ cần một nhân viên có đủ quyền truy cập, tài sản có thể bị di chuyển trong vài phút, ngay cả khi cơ quan chủ quản chưa hoàn tất thủ tục tịch thu.

Vụ án vì thế có thể dẫn đến những câu hỏi về việc FBI có áp dụng đầy đủ cơ chế phân quyền hay không, chẳng hạn yêu cầu nhiều cán bộ cùng phê duyệt trước khi truy cập khóa, sử dụng ví đa chữ ký hoặc ghi lại mọi lần xem và sao chép dữ liệu nhạy cảm.

Nếu một đặc vụ có thể tự tìm khóa trong hệ thống và thực hiện hàng chục giao dịch mà không bị ngăn chặn ngay lập tức, vấn đề không còn chỉ nằm ở hành vi của một cá nhân. Nó còn phản ánh nguy cơ tồn tại lỗ hổng trong quy trình kiểm soát nội bộ.

Số crypto bị chuyển sẽ thuộc về ai?

Một vấn đề chưa được làm rõ là quyền sở hữu cuối cùng của số tiền mã hóa liên quan.

Các ví ban đầu được cho là thuộc về những cá nhân nước ngoài từng nằm trong cuộc điều tra an ninh quốc gia. Tuy nhiên, việc một tài khoản bị điều tra không đồng nghĩa toàn bộ tài sản trong đó tự động thuộc về chính phủ Mỹ.

Để tịch thu hợp pháp, cơ quan công tố thường phải chứng minh tài sản là lợi ích từ hành vi phạm tội, công cụ thực hiện hành vi phạm tội hoặc thuộc diện bị phong tỏa theo luật trừng phạt. Nếu không đáp ứng những điều kiện này, tài sản có thể phải được hoàn trả cho chủ sở hữu ban đầu, ngay cả khi người đó từng là đối tượng điều tra.

Trong trường hợp chính phủ xác định crypto là tài sản bất hợp pháp và được phép tịch thu, số tiền có thể được chuyển vào quyền quản lý của liên bang. Ngược lại, nếu quyền sở hữu chưa được giải quyết, vụ án có thể phát sinh tranh chấp giữa chính phủ, chủ ví ban đầu và các bên có quyền lợi liên quan.

Không phải blockchain thất bại, mà là hệ thống quản lý khóa

Vụ việc có thể dễ dàng bị nhìn nhận như một ví dụ khác về rủi ro của tiền mã hóa. Tuy nhiên, tài sản được cho là không bị đánh cắp bằng cách tấn công blockchain, khai thác hợp đồng thông minh hay xâm nhập sàn giao dịch.

Điểm yếu bị cáo buộc nằm ở việc một người có quyền truy cập hợp pháp vào hệ thống nội bộ đã sử dụng thông tin đó ngoài phạm vi nhiệm vụ.

Blockchain trong trường hợp này thậm chí có thể hỗ trợ điều tra. Lịch sử giao dịch giữa ví, sàn tập trung và giao thức DeFi tạo ra chuỗi dữ liệu mà nhà chức trách có thể đối chiếu với thiết bị, tài khoản, hồ sơ KYC và thời điểm đăng nhập.

Vụ án vì vậy đặt ra một câu hỏi rộng hơn đối với các cơ quan đang nắm giữ ngày càng nhiều tài sản kỹ thuật số: ai được quyền tiếp cận khóa riêng, quyền đó được giám sát như thế nào và hệ thống có thể ngăn một nhân sự cấp cao tự ý chuyển tiền trước khi giao dịch xảy ra hay không?