Các nỗ lực xây dựng khung thuế rõ ràng hơn cho tài sản số tại Mỹ đang bước vào giai đoạn thảo luận quan trọng, nhưng phiên điều trần mới nhất tại Hạ viện cho thấy con đường lập pháp vẫn còn nhiều điểm nghẽn.
Ủy ban Ways and Means của Hạ viện Mỹ đã xem xét một loạt dự thảo luật thuế liên quan đến crypto trong phiên điều trần ngày 9/6/2026. Mục tiêu của nhóm đề xuất này là giảm gánh nặng kê khai thuế cho người dùng, nhà đầu tư và doanh nghiệp tài sản số, đồng thời xử lý những khoảng trống tồn tại lâu nay trong cách hệ thống thuế Mỹ áp dụng với crypto. Tuy nhiên, các câu hỏi từ nhiều nghị sĩ, đặc biệt là phía Dân chủ, cho thấy các dự luật vẫn chưa sẵn sàng để bước vào giai đoạn đồng thuận rộng rãi.
Crypto cần luật thuế riêng, nhưng chi tiết vẫn gây tranh cãi
Theo các dự thảo đang được thảo luận, Quốc hội Mỹ muốn xử lý nhiều vấn đề nổi bật trong thuế crypto, bao gồm miễn báo cáo thuế cho các giao dịch nhỏ, làm rõ cách tính thuế với stablecoin, phí mạng lưới, tài sản nhận được từ mining và staking, quy tắc wash sale đối với crypto, cũng như một số yêu cầu liên quan đến quyên góp tài sản số.
Một trong những điểm được ngành crypto ủng hộ là cơ chế miễn trừ cho các giao dịch nhỏ có lợi nhuận rất thấp. Nếu được thông qua, quy định này có thể giúp người dùng không phải ghi nhận và báo cáo từng khoản lãi nhỏ khi sử dụng crypto cho thanh toán hằng ngày.
Đây là vấn đề quan trọng với stablecoin. Về mặt lý thuyết, nếu người dùng dùng stablecoin để thanh toán như tiền mặt hoặc thẻ tín dụng, việc yêu cầu kê khai thuế cho từng giao dịch nhỏ sẽ tạo ra gánh nặng hành chính lớn hơn nhiều so với giá trị thuế thu được. Các nhóm vận động trong ngành cũng cho rằng stablecoin thường tạo ra rất ít lợi nhuận chịu thuế, trong khi chi phí tuân thủ lại đè lên cả doanh nghiệp môi giới, người dùng và Sở Thuế vụ Mỹ.
Mining và staking trở thành tâm điểm phản đối
Điểm gây tranh cãi lớn nhất trong phiên điều trần là đề xuất thay đổi cách đánh thuế phần thưởng mining và staking.
Theo cơ chế hiện tại, phần thưởng từ mining hoặc staking có thể bị đánh thuế khi người dùng nhận tài sản, sau đó tiếp tục chịu thuế khi tài sản được bán. Các dự thảo mới muốn xử lý tình trạng bị đánh thuế hai lần bằng cách cho phép trì hoãn nghĩa vụ thuế cho đến khi tài sản được chuyển nhượng hoặc bán ra.
Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Dân chủ và một số chuyên gia thuế lo ngại cơ chế trì hoãn này có thể bị các công ty mining hoặc staking khai thác để giảm nghĩa vụ thuế một cách quá mức. Đại diện từ Tax Law Center tại NYU Law cảnh báo rằng việc cho phép hoãn ghi nhận thu nhập từ coin mới phát hành có thể tạo ra một dạng trợ cấp thuế mới và làm lệch nguyên tắc thu nhập nên bị đánh thuế tại thời điểm nhận được.
Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là có nên giảm gánh nặng thuế cho ngành crypto hay không, mà là giảm đến mức nào để không biến ưu đãi thuế thành lỗ hổng cho các mô hình kinh doanh lớn.
Vấn đề không chỉ nằm ở crypto, mà còn ở IRS
Một lý do khiến các dự luật này được chú ý là hệ thống thuế Mỹ đang chịu áp lực lớn từ lượng hồ sơ crypto ngày càng tăng. Việc triển khai chế độ báo cáo thuế mới, bao gồm các yêu cầu liên quan đến môi giới tài sản số, khiến cả người nộp thuế lẫn doanh nghiệp crypto phải đối mặt với nhiều thách thức tuân thủ hơn.
Các doanh nghiệp trong ngành cho rằng luật thuế hiện tại vẫn đối xử với tài sản số như một lĩnh vực thử nghiệm nhỏ, trong khi thực tế crypto đã trở thành một phần lớn hơn của hệ thống tài chính. Điều này tạo ra ba vấn đề cùng lúc: người dùng khó hiểu nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp khó xây dựng hệ thống báo cáo, còn IRS phải xử lý lượng dữ liệu ngày càng phức tạp.
Với các nhà lập pháp ủng hộ crypto, thuế rõ ràng là điều kiện cần để tài sản số được sử dụng rộng rãi hơn trong thanh toán, đầu tư và hạ tầng tài chính. Nhưng với phe thận trọng, một khung thuế quá ưu ái có thể tạo ra khoảng cách giữa crypto và tài sản tài chính truyền thống.
Tiến trình lập pháp vẫn còn dài
Phiên điều trần của Ủy ban Ways and Means mới chỉ là bước mở đầu. Thông thường, các dự luật dạng này sẽ cần được chỉnh sửa, đưa vào quá trình markup, sau đó mới có thể được toàn Hạ viện xem xét. Nếu được Hạ viện thông qua, Thượng viện cũng phải phê chuẩn trước khi bất kỳ thay đổi nào có thể trở thành luật.
Hiện tại, Thượng viện Mỹ chưa đạt nhiều tiến triển với các dự luật thuế crypto tương tự, dù một số thượng nghị sĩ như Cynthia Lummis đã nhiều lần thúc đẩy cải cách thuế cho tài sản số.
Yếu tố thời gian cũng là rào cản. Kỳ họp Quốc hội hiện tại sẽ kết thúc vào cuối năm 2026, trong khi chương trình nghị sự vẫn còn dày đặc, bao gồm cả các nỗ lực liên quan đến Đạo luật Clarity, vốn đang là ưu tiên chính sách lớn nhất của ngành crypto tại Washington.
Vì sao thị trường crypto nên quan tâm?
Các dự luật thuế này không tạo ra hiệu ứng giá ngay lập tức như ETF, stablecoin bill hay luật cấu trúc thị trường. Nhưng về dài hạn, chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách người dùng Mỹ giao dịch, thanh toán, staking, mining và báo cáo lợi nhuận crypto.
Nếu khung thuế được đơn giản hóa, crypto có thể dễ đi vào đời sống tài chính hơn, đặc biệt ở mảng stablecoin payment và các giao dịch nhỏ. Ngược lại, nếu các quy định bị thiết kế quá lỏng, chúng có thể làm gia tăng lo ngại rằng crypto đang được hưởng ưu đãi bất cân xứng so với tài sản truyền thống.
Điểm đáng chú ý là Washington dường như đã bước sang giai đoạn mới: không còn chỉ tranh luận crypto có nên được quản lý hay không, mà bắt đầu tranh luận nên quản lý như thế nào, đánh thuế ra sao và ranh giới giữa đổi mới với lỗ hổng chính sách nằm ở đâu.
Mỹ đang cố biến crypto thành tài sản “bình thường” trong hệ thống tài chính
Điểm đáng chú ý trong cuộc tranh luận về thuế crypto tại Mỹ không chỉ nằm ở chuyện người dùng phải đóng thuế bao nhiêu, miner có được hoãn thuế hay stablecoin có được miễn kê khai cho giao dịch nhỏ hay không. Vấn đề lớn hơn là Washington đang từng bước đưa crypto ra khỏi vùng “ngoại lệ” và đặt nó vào cùng khung vận hành với các tài sản tài chính truyền thống.
Trong nhiều năm, crypto tồn tại ở một trạng thái khá đặc biệt. Nó vừa được xem là tài sản đầu cơ, vừa được quảng bá như tiền thanh toán, vừa là phần thưởng mạng lưới, vừa là công cụ đầu tư, staking, lending và DeFi. Chính sự lai ghép này khiến hệ thống thuế truyền thống khó áp dụng một cách gọn gàng. Một giao dịch crypto có thể giống mua bán cổ phiếu, nhưng cũng có thể giống thanh toán bằng tiền mặt. Một phần thưởng staking có thể giống thu nhập, nhưng cũng có thể được hiểu như phần bù cho việc vận hành hạ tầng mạng lưới.
Các dự luật thuế mới cho thấy Mỹ không còn muốn xử lý crypto bằng các hướng dẫn rời rạc hoặc phản ứng sau từng vụ việc. Thay vào đó, nhà lập pháp đang cố phân loại từng hành vi: giao dịch nhỏ, mining, staking, stablecoin, phí mạng lưới, wash sale, báo cáo của broker. Đây là cách hệ thống tài chính truyền thống hoạt động: mỗi loại tài sản, mỗi loại giao dịch và mỗi chủ thể tham gia đều cần một vị trí rõ ràng trong luật.
Điều này có thể là tín hiệu tích cực với ngành crypto. Khi luật thuế rõ hơn, doanh nghiệp dễ xây sản phẩm hơn, người dùng bớt sợ sai khi kê khai, còn các tổ chức tài chính lớn có thêm cơ sở để tham gia thị trường. Một ngân hàng, quỹ đầu tư hay công ty thanh toán sẽ khó mở rộng sản phẩm crypto nếu mỗi giao dịch đều nằm trong vùng xám pháp lý.
Nhưng mặt trái là crypto cũng sẽ mất dần hình ảnh “ngoài hệ thống” từng tạo ra sức hút ban đầu. Khi được đánh thuế rõ ràng, báo cáo rõ ràng và giám sát rõ ràng, crypto không còn là một thị trường tách biệt hoàn toàn khỏi Wall Street hay Washington. Nó trở thành một lớp tài sản nằm trong hệ thống tài chính Mỹ, chịu cùng áp lực tuân thủ, cùng logic quản lý và cùng kỳ vọng minh bạch như các thị trường truyền thống.
Vì vậy, cuộc tranh luận về thuế lần này không chỉ là câu chuyện kỹ thuật. Nó là dấu hiệu cho thấy crypto đang bước sang giai đoạn trưởng thành hơn: ít tự do hơn, nhiều quy tắc hơn, nhưng cũng có khả năng được chấp nhận rộng rãi hơn. Với nhà đầu tư, đây là sự đánh đổi quen thuộc. Muốn dòng tiền lớn vào thị trường, crypto cần luật chơi rõ. Nhưng khi luật chơi rõ hơn, thị trường cũng sẽ bớt “hoang dã” hơn so với giai đoạn đầu.
Kết luận
Phiên điều trần tại Hạ viện cho thấy cải cách thuế crypto tại Mỹ đang có động lực, nhưng chưa có sự đồng thuận đủ mạnh để đi nhanh. Các đề xuất như miễn thuế cho giao dịch nhỏ, giảm gánh nặng với stablecoin, mining và staking đều có thể giúp crypto thân thiện hơn với người dùng. Tuy nhiên, những lo ngại về khả năng lạm dụng, đặc biệt quanh cơ chế hoãn thuế cho mining và staking, sẽ là điểm nóng trong các vòng đàm phán tiếp theo.
Với ngành crypto, bài toán không chỉ là có được luật thuế dễ thở hơn, mà là có được một bộ quy tắc đủ rõ để người dùng yên tâm, doanh nghiệp có thể tuân thủ và nhà lập pháp không cảm thấy đang mở thêm một cánh cửa cho né thuế.
