Một nhóm thượng nghị sĩ Mỹ thuộc cả hai đảng đang kêu gọi Bộ Tài chính làm rõ cách các tiểu bang có thể tham gia vào quá trình giám sát stablecoin theo GENIUS Act, trong bối cảnh luật stablecoin mới của Mỹ đang được chuyển hóa thành các quy định cụ thể.
Lá thư do Thượng nghị sĩ Cộng hòa Cynthia Lummis dẫn đầu cho rằng Bộ Tài chính cần đưa ra hướng dẫn rõ ràng hơn về quy trình để các tiểu bang chứng minh năng lực giám sát stablecoin của mình. Theo các nhà lập pháp, nếu thiếu một quy trình minh bạch, các cơ quan quản lý cấp bang có thể bị đẩy ra ngoài cuộc chơi, dù GENIUS Act vốn cho phép tồn tại một cơ chế quản lý song song giữa liên bang và tiểu bang.
Đây là diễn biến đáng chú ý trong quá trình Mỹ xây dựng khung pháp lý stablecoin, bởi câu hỏi hiện nay không chỉ là ai được phép phát hành stablecoin, mà còn là ai có quyền giám sát các tổ chức phát hành đó.
Tranh cãi xoay quanh vai trò của tiểu bang
GENIUS Act, tên đầy đủ là Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins Act, được thiết kế nhằm tạo ra khung quản lý cho các tổ chức phát hành stablecoin thanh toán tại Mỹ. Sau khi luật được thông qua, nhiều cơ quan liên bang, trong đó có Bộ Tài chính, bắt đầu xây dựng các quy định triển khai.
Vấn đề nằm ở chỗ: luật cho phép các tiểu bang tiếp tục giám sát một số tổ chức phát hành stablecoin nếu khung quản lý của họ được đánh giá là “substantially similar”, tức tương đương về bản chất với chuẩn liên bang. Tuy nhiên, theo nhóm thượng nghị sĩ, Bộ Tài chính mới chỉ đưa ra các nguyên tắc đánh giá, mà chưa làm rõ đầy đủ về thời hạn, thủ tục nộp hồ sơ, quy trình xem xét và tiêu chí chứng nhận cho các tiểu bang.
Điều này khiến các cơ quan quản lý cấp bang không biết chính xác bước tiếp theo là gì. Một số bên liên quan lo ngại rằng nếu quy trình không rõ ràng ngay từ đầu, việc chứng nhận có thể bị diễn giải theo hướng khiến nhiều tiểu bang gần như không còn cơ hội tham gia trong tương lai.
Nói cách khác, tranh cãi hiện tại không phải là các tiểu bang có nên được giám sát stablecoin hay không. Vấn đề là Bộ Tài chính có tạo ra một con đường thực tế để họ được công nhận hay không.
Cynthia Lummis dẫn đầu nỗ lực gây sức ép
Lá thư gửi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent do Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis dẫn đầu. Bà Lummis hiện là Chủ tịch tiểu ban crypto thuộc Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, đồng thời là một trong những gương mặt nổi bật trong các cuộc đàm phán lập pháp liên quan đến tài sản số tại Mỹ.
Đáng chú ý, lá thư không chỉ có chữ ký của các thượng nghị sĩ Cộng hòa. Một số nghị sĩ Dân chủ như Angela Alsobrooks, Catherine Cortez Masto và Kirsten Gillibrand cũng tham gia. Điều này cho thấy vấn đề stablecoin cấp tiểu bang không đơn thuần là tranh cãi đảng phái, mà còn liên quan đến cấu trúc quyền lực trong hệ thống tài chính Mỹ.
Nhóm thượng nghị sĩ yêu cầu Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn bằng văn bản, làm rõ quy trình đăng ký, xem xét và chứng nhận các khung quản lý stablecoin cấp tiểu bang. Họ cũng muốn quy trình này có thời hạn rõ ràng, yêu cầu cụ thể và đủ linh hoạt để phù hợp với thực tế lập pháp khác nhau giữa các bang.
Đây là điểm quan trọng, bởi mỗi tiểu bang tại Mỹ có tốc độ xây dựng luật, cơ quan giám sát và ưu tiên chính sách khác nhau. Nếu quy trình liên bang quá cứng nhắc, các bang nhỏ hoặc các bang chưa có hệ thống crypto phát triển mạnh có thể bị bỏ lại phía sau.
Vì sao các tiểu bang không muốn bị loại khỏi stablecoin?
Stablecoin không còn là một sản phẩm ngách trong thị trường crypto. Với vai trò là hạ tầng thanh toán, công cụ giao dịch và cầu nối giữa tài chính truyền thống với blockchain, stablecoin đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược tài chính số của Mỹ.
Nếu quyền giám sát stablecoin tập trung quá nhiều vào liên bang, các tiểu bang sẽ mất đi vai trò trong một lĩnh vực có thể tạo ra nguồn thu, việc làm, đổi mới tài chính và sức hút doanh nghiệp. Những bang có truyền thống quản lý tài chính mạnh, hoặc đã có kinh nghiệm cấp phép cho công ty crypto, sẽ không muốn đứng ngoài cuộc.
Từ góc nhìn của ngành crypto, một cơ chế cấp bang rõ ràng cũng có thể tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp. Thay vì chỉ đi qua một cổng liên bang duy nhất, các tổ chức phát hành stablecoin có thể lựa chọn hoạt động dưới một khung quản lý cấp bang nếu bang đó đáp ứng tiêu chuẩn tương đương liên bang.
Tuy nhiên, mặt trái là nguy cơ phân mảnh quy định. Nếu mỗi bang áp dụng cách hiểu khác nhau, thị trường stablecoin có thể đối mặt với sự thiếu nhất quán, làm tăng chi phí tuân thủ và tạo ra rủi ro giám sát không đồng đều. Đây là lý do Bộ Tài chính muốn đặt ra chuẩn chung, còn các thượng nghị sĩ muốn đảm bảo chuẩn chung đó không biến thành rào cản khiến các bang bị loại khỏi quy trình.
Stablecoin đang bước vào giai đoạn “luật hóa thật sự”
Điểm đáng chú ý của sự kiện này là stablecoin tại Mỹ đã bước qua giai đoạn tranh luận khái niệm. Vấn đề không còn là stablecoin có cần luật hay không, mà là luật đó sẽ được triển khai như thế nào, ai được cấp phép, ai được giám sát và ai bị loại khỏi thị trường.
GENIUS Act đặt nền móng cho việc quản lý stablecoin thanh toán, bao gồm yêu cầu về dự trữ, tuân thủ chống rửa tiền, trừng phạt tài chính và giám sát tổ chức phát hành. Nhưng một đạo luật chỉ là bước đầu. Phần quyết định nằm ở quy định triển khai, bởi đây mới là nơi xác định cách doanh nghiệp hoạt động trong thực tế.
Với các tổ chức phát hành stablecoin, sự rõ ràng về quy trình cấp phép và giám sát là yếu tố sống còn. Một khung pháp lý không rõ ràng có thể khiến doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch, tăng chi phí pháp lý hoặc chuyển hoạt động sang khu vực pháp lý khác.
Với các nhà quản lý cấp bang, đây là cuộc chiến để giữ vai trò trong hạ tầng tài chính mới. Nếu họ bị gạt ra ngoài ngay từ giai đoạn đầu, thị trường stablecoin tại Mỹ có thể bị định hình chủ yếu bởi các cơ quan liên bang và những tổ chức đủ lớn để đáp ứng chuẩn liên bang.
Tác động đến thị trường crypto
Trong ngắn hạn, lá thư của nhóm thượng nghị sĩ chưa tạo ra thay đổi trực tiếp đối với thị trường stablecoin. Tuy nhiên, nó cho thấy quá trình triển khai GENIUS Act có thể phức tạp hơn kỳ vọng.
Đối với các nhà phát hành stablecoin lớn, khung liên bang rõ ràng có thể là lợi thế, vì họ có nguồn lực pháp lý, tài chính và vận hành để đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn. Ngược lại, các tổ chức nhỏ hơn có thể phụ thuộc nhiều hơn vào con đường cấp bang. Nếu con đường này không rõ ràng, thị trường có nguy cơ nghiêng về các ông lớn.
Đây cũng là lý do cuộc tranh luận liên bang và tiểu bang không chỉ mang tính kỹ thuật. Nó có thể ảnh hưởng đến mức độ cạnh tranh của thị trường stablecoin Mỹ trong nhiều năm tới. Một quy trình quá tập trung có thể giúp tăng tính an toàn, nhưng cũng có thể làm giảm sự đa dạng. Một quy trình quá phân tán có thể thúc đẩy đổi mới, nhưng lại làm tăng rủi ro giám sát.
Bài toán của Bộ Tài chính vì vậy là tìm được điểm cân bằng: đủ nghiêm ngặt để bảo vệ hệ thống tài chính, nhưng đủ mở để các tiểu bang có thể tham gia nếu đáp ứng tiêu chuẩn tương đương.
Cuộc đua giữa các bang thân crypto có thể nóng lên
Nếu Bộ Tài chính Mỹ đưa ra một quy trình rõ ràng để các tiểu bang được công nhận là có khung giám sát stablecoin tương đương liên bang, cuộc đua giữa các bang thân thiện với crypto có thể nóng lên trong thời gian tới.
Lý do khá đơn giản: stablecoin không chỉ là một sản phẩm crypto, mà đang dần trở thành hạ tầng thanh toán mới. Bang nào có khung pháp lý rõ ràng, tốc độ xử lý hồ sơ nhanh và môi trường kinh doanh cởi mở hơn có thể thu hút các nhà phát hành stablecoin, công ty thanh toán, fintech và cả các tổ chức tài chính truyền thống muốn bước vào thị trường tài sản số.
Điều này có thể tạo ra một cuộc cạnh tranh chính sách giữa các bang. Thay vì chỉ chờ tiêu chuẩn từ Washington, một số bang có thể chủ động xây dựng bộ quy định riêng, cải thiện năng lực giám sát, tuyển thêm nhân sự am hiểu crypto và tạo điều kiện cho doanh nghiệp đăng ký hoạt động.
Về mặt tích cực, cạnh tranh giữa các bang có thể thúc đẩy đổi mới. Các doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn, trong khi nhà quản lý địa phương có động lực nâng cấp khung pháp lý để không bị bỏ lại phía sau.
Tuy nhiên, đây cũng là con dao hai lưỡi. Nếu mỗi bang theo một cách tiếp cận quá khác nhau, thị trường stablecoin Mỹ có thể trở nên phân mảnh. Doanh nghiệp phải xử lý nhiều tầng quy định, còn người dùng khó biết stablecoin nào đang được giám sát theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt và stablecoin nào chỉ được cấp phép trong một môi trường dễ dãi hơn.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là liên bang hay tiểu bang nên thắng thế tuyệt đối. Điều thị trường cần là một cơ chế đủ mở để các bang có thể tham gia, nhưng cũng đủ chặt để tránh cuộc đua hạ chuẩn trong giám sát stablecoin.
Người dùng cuối có thể không thấy tranh cãi này, nhưng sẽ chịu tác động
Với phần lớn người dùng crypto, tranh cãi giữa Bộ Tài chính Mỹ, các thượng nghị sĩ và cơ quan quản lý cấp bang có thể nghe khá xa vời. Họ không quan tâm nhiều đến quy trình chứng nhận, tiêu chuẩn tương đương hay quyền giám sát giữa liên bang và tiểu bang. Điều họ quan tâm thường là stablecoin có an toàn không, có đổi lại được USD không, phí rẻ không và có dùng được trên các sàn hay ví phổ biến không.
Nhưng chính những tranh cãi pháp lý tưởng như khô khan này lại có thể quyết định trải nghiệm của người dùng trong vài năm tới.
Nếu quy định được thiết kế quá tập trung, thị trường có thể nghiêng về một số nhà phát hành stablecoin lớn có đủ tiền, đội ngũ pháp lý và quan hệ với hệ thống tài chính truyền thống. Khi đó, người dùng có thể được hưởng lợi từ sự an toàn và tính minh bạch cao hơn, nhưng đổi lại là ít lựa chọn hơn, cạnh tranh thấp hơn và nguy cơ thị trường bị kiểm soát bởi một nhóm nhỏ tổ chức.
Ngược lại, nếu các tiểu bang được trao quá nhiều không gian nhưng thiếu chuẩn chung rõ ràng, người dùng có thể thấy nhiều stablecoin mới xuất hiện hơn. Điều này tạo cảm giác thị trường sôi động hơn, nhưng cũng làm tăng rủi ro chọn nhầm sản phẩm có dự trữ yếu, giám sát lỏng hoặc thiếu minh bạch khi thị trường biến động.
Nói cách khác, người dùng cuối có thể không đọc các văn bản pháp lý, nhưng họ sẽ cảm nhận kết quả thông qua những stablecoin được niêm yết, mức độ thanh khoản, khả năng rút đổi, mức phí và niềm tin của thị trường.
Stablecoin càng trở thành hạ tầng thanh toán quan trọng, tác động của chính sách càng không còn nằm trên giấy. Nó sẽ đi thẳng vào ví người dùng, vào sàn giao dịch, vào ứng dụng DeFi và vào cách dòng tiền di chuyển trong thị trường crypto.
Kết luận
Việc các thượng nghị sĩ Mỹ thúc giục Bộ Tài chính làm rõ vai trò của tiểu bang trong GENIUS Act cho thấy cuộc đua stablecoin tại Mỹ đang bước vào giai đoạn thực thi, nơi từng chi tiết thủ tục có thể quyết định cấu trúc thị trường.
Nếu Bộ Tài chính đưa ra hướng dẫn minh bạch, các tiểu bang có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giám sát stablecoin, đồng thời tạo thêm không gian cho đổi mới. Nhưng nếu quy trình chứng nhận thiếu rõ ràng, thị trường có thể bị đẩy về hướng tập trung hơn, nơi chỉ những tổ chức lớn mới đủ khả năng đi qua cánh cửa pháp lý.
Stablecoin đang được Mỹ xem như một phần của hạ tầng tài chính tương lai. Và trong hạ tầng đó, câu hỏi ai được quyền giám sát có thể quan trọng không kém câu hỏi ai được quyền phát hành.
