Jenny Johnson, CEO Franklin Templeton, cho rằng sự chậm chạp của Phố Wall trong việc áp dụng blockchain công khai không chỉ đến từ rào cản công nghệ hay pháp lý, mà còn vì công nghệ này đang đụng trực tiếp vào mô hình lợi nhuận lâu đời của tài chính truyền thống.
Phát biểu tại hội nghị Proof of Talk ở Paris, Johnson nói rằng blockchain và crypto có thể đe dọa “rất nhiều mô hình kinh doanh đang tồn tại” trong hệ thống tài chính hiện nay. Theo bà, nếu thị trường thấy các định chế lớn còn do dự, nguyên nhân sâu xa là blockchain làm giảm vai trò của những bên trung gian vốn đang thu phí ở nhiều lớp giao dịch.
“Công nghệ này đe dọa một lượng lớn mô hình kinh doanh đang tồn tại trong tài chính truyền thống,” Johnson nói. “Nếu bạn thấy sự chần chừ, đó là vì có mối đe dọa đối với mô hình kinh doanh. Hãy nghĩ đến những người thu phí trên mỗi giao dịch.”
Blockchain đánh vào vai trò “người gác cổng” của tài chính truyền thống
Trong hệ thống tài chính truyền thống, nhiều giao dịch phải đi qua ngân hàng, công ty thanh toán, nhà lưu ký, đơn vị bù trừ, nhà môi giới hoặc các lớp trung gian khác. Mỗi lớp này thường đi kèm chi phí xử lý, phí vận hành, phí lưu ký hoặc phí giao dịch.
Johnson cho rằng blockchain có thể thay đổi cấu trúc đó. Nếu giao dịch được xử lý trực tiếp bằng smart contract, với khả năng thanh toán gần như tức thì, một phần vai trò trung gian sẽ bị thu hẹp. Điều này khiến các định chế tài chính lớn không chỉ đối mặt với một công nghệ mới, mà còn với nguy cơ mất đi nguồn doanh thu đã tồn tại trong nhiều thập kỷ.
Nói cách khác, blockchain không chỉ giúp giao dịch nhanh hơn. Nó đặt câu hỏi lớn hơn: nếu tài sản có thể được phát hành, chuyển nhượng, đối soát và thanh toán trên cùng một hạ tầng, vì sao thị trường vẫn cần quá nhiều bên đứng giữa?
Franklin Templeton dùng Benji làm ví dụ
Johnson lấy Benji, quỹ thị trường tiền tệ token hóa của Franklin Templeton, làm ví dụ cho hiệu quả chi phí của blockchain công khai.
Theo bà, khi xử lý khoảng 50.000 giao dịch trên hệ thống cũ, chi phí vào khoảng 1,30 USD mỗi giao dịch. Trong khi đó, khi chạy trên blockchain Stellar, chi phí giảm xuống còn khoảng 1,13 USD. Con số này không phải mức chênh lệch quá lớn nếu nhìn từng giao dịch riêng lẻ, nhưng với quy mô hàng triệu hoặc hàng tỷ giao dịch, mức tiết kiệm có thể trở thành yếu tố rất quan trọng.
Điểm đáng chú ý là Franklin Templeton không đứng ngoài xu hướng này. Công ty đã phát triển Benji như một sản phẩm quỹ thị trường tiền tệ token hóa, cho phép tài sản truyền thống được đưa lên hạ tầng blockchain. Quỹ Franklin OnChain U.S. Government Money Fund của Franklin Templeton được ra mắt từ năm 2021 và được xem là một trong những sản phẩm tiên phong trong mảng quỹ token hóa tại Mỹ.
Hợp tác với MoonPay cho thấy token hóa đang đi vào hạ tầng thật
Phát biểu của Johnson diễn ra trong bối cảnh Franklin Templeton vừa công bố hợp tác với MoonPay để mở rộng khả năng tiếp cận quỹ token hóa Benji cho nhà đầu tư tổ chức.
Thông qua tích hợp giữa Benji Technology Platform và MoonPay Trade, các tổ chức đủ điều kiện có thể chuyển đổi giữa stablecoin được hỗ trợ và quỹ thị trường tiền tệ token hóa của Franklin Templeton trong một quy trình on-chain. Điều này cho thấy tokenized fund không còn chỉ là sản phẩm thử nghiệm, mà đang dần được kết nối với các dòng tiền thực tế như stablecoin, thanh khoản on-chain và nhu cầu tìm kiếm lợi suất 24/7.
Về bản chất, đây là bước nối giữa hai thế giới: tài sản truyền thống có quy định rõ ràng và hạ tầng blockchain vận hành liên tục. Nếu mô hình này mở rộng, các quỹ thị trường tiền tệ, trái phiếu ngắn hạn, tài sản thế chấp và dòng tiền tổ chức có thể được quản lý theo cách nhanh hơn, minh bạch hơn và dễ lập trình hơn.
Wall Street không thể bỏ qua blockchain, nhưng cũng không muốn mất quyền kiểm soát
Điểm thú vị trong phát biểu của Johnson là Franklin Templeton không phủ nhận giá trị của crypto-native. Bà thừa nhận Bitcoin mang lại khả năng tự lưu ký và quyền riêng tư tài chính cho người dùng. Tuy nhiên, Johnson cho rằng phần lớn nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức và nhóm có tài sản lớn, vẫn sẽ muốn có bên lưu ký được quản lý.
Theo bà, trong đời sống tài chính thông thường, cá nhân hay doanh nghiệp đều có xu hướng ủy thác tài sản cho một bên đáng tin cậy thay vì tự giữ toàn bộ. Điều này giúp các ngân hàng, công ty lưu ký và tổ chức tài chính truyền thống vẫn có vai trò trong tương lai on-chain.
Nói cách khác, Franklin Templeton nhìn blockchain không phải như một thế giới hoàn toàn thay thế ngân hàng, mà là một lớp hạ tầng mới buộc ngân hàng và các định chế tài chính phải thay đổi cách vận hành.
Mâu thuẫn cốt lõi: hiệu quả cho thị trường, nhưng giảm lợi nhuận của trung gian
Tuyên bố của Jenny Johnson phản ánh một mâu thuẫn lớn trong quá trình tài chính truyền thống bước vào blockchain.
Với nhà đầu tư, blockchain có thể mang lại chi phí thấp hơn, thanh toán nhanh hơn, khả năng giao dịch 24/7 và minh bạch tốt hơn. Nhưng với nhiều tổ chức trung gian, chính những lợi ích đó lại có thể làm suy giảm nguồn thu từ phí xử lý, phí môi giới, phí lưu ký và các lớp vận hành truyền thống.
Đây là lý do Wall Street không thể đơn giản “ôm trọn” blockchain theo cách crypto kỳ vọng. Các công ty lớn có động lực ứng dụng công nghệ mới để không bị tụt lại, nhưng đồng thời cũng phải bảo vệ những mảng kinh doanh đang tạo ra lợi nhuận lớn.
Token hóa tài sản có thể là điểm thỏa hiệp
Trong ngắn hạn, token hóa tài sản có thể trở thành điểm thỏa hiệp giữa hai bên. Blockchain mang lại hạ tầng giao dịch hiệu quả hơn, còn các định chế tài chính vẫn giữ vai trò trong quản lý tài sản, tuân thủ, phân phối sản phẩm và lưu ký.
Đây cũng là lý do các sản phẩm như quỹ thị trường tiền tệ token hóa, trái phiếu token hóa và stablecoin được tổ chức tài chính quan tâm mạnh. Chúng không quá “phi tập trung” như DeFi thuần túy, nhưng đủ on-chain để tận dụng tốc độ, tính minh bạch và khả năng lập trình của blockchain.
Với Franklin Templeton, chiến lược này cho thấy một hướng đi rõ ràng: không đứng ngoài crypto, nhưng cũng không từ bỏ mô hình quản lý tài sản được quản lý chặt chẽ. Thay vì để blockchain phá vỡ hoàn toàn hệ thống cũ, công ty đang cố gắng đưa tài sản truyền thống lên blockchain theo cách phù hợp với nhà đầu tư tổ chức.
Hệ thống tài chính cũ vs tài sản token hóa
Để hiểu vì sao blockchain khiến nhiều định chế tài chính truyền thống dè chừng, cần nhìn vào sự khác biệt giữa hệ thống tài chính cũ và mô hình tài sản token hóa.
Vấn đề không chỉ nằm ở việc giao dịch nhanh hơn hay rẻ hơn. Điểm quan trọng hơn là tài sản token hóa có thể thay đổi cách tài sản được phát hành, lưu ký, chuyển nhượng, thanh toán và kiểm chứng.
| Tiêu chí | Hệ thống tài chính truyền thống | Tài sản token hóa/on-chain |
|---|---|---|
| Thời gian vận hành | Phụ thuộc giờ làm việc, ngày giao dịch và hệ thống ngân hàng | Có thể vận hành 24/7, kể cả cuối tuần và ngày nghỉ |
| Thanh toán giao dịch | Thường cần nhiều bước đối soát, bù trừ và settlement | Có thể thanh toán gần thời gian thực thông qua blockchain |
| Vai trò trung gian | Cần nhiều lớp như ngân hàng, môi giới, lưu ký, bù trừ, đại lý chuyển nhượng | Một phần quy trình có thể được tự động hóa bằng smart contract |
| Chi phí | Có nhiều loại phí trực tiếp và gián tiếp, đôi khi khó nhìn thấy rõ | Chi phí có thể minh bạch hơn và dễ so sánh hơn trên hạ tầng on-chain |
| Khả năng minh bạch | Phụ thuộc vào báo cáo nội bộ, bên kiểm toán và hệ thống của từng tổ chức | Một số dữ liệu có thể được kiểm chứng công khai trên blockchain |
| Khả năng lập trình | Hạn chế, thường cần tích hợp qua nhiều hệ thống riêng biệt | Tài sản có thể được tích hợp vào ví, DeFi, stablecoin, app tài chính và smart contract |
| Quyền kiểm soát tài sản | Chủ yếu dựa vào bên lưu ký hoặc tổ chức tài chính | Có thể kết hợp giữa tự lưu ký và lưu ký được quản lý |
| Tuân thủ pháp lý | Được xử lý tập trung bởi ngân hàng, broker, custodian hoặc fund manager | Có thể tích hợp KYC, AML, whitelist ví và quy tắc chuyển nhượng vào hạ tầng on-chain |
| Khả năng tiếp cận | Thường giới hạn theo khu vực, giờ giao dịch, loại nhà đầu tư và kênh phân phối | Có tiềm năng mở rộng toàn cầu nhanh hơn, nhưng vẫn phụ thuộc quy định từng thị trường |
| Trải nghiệm người dùng | Quen thuộc với nhà đầu tư truyền thống nhưng chậm và nhiều lớp | Nhanh hơn, linh hoạt hơn, nhưng vẫn còn rào cản về ví, bảo mật và trải nghiệm sử dụng |
Sự khác biệt này cho thấy blockchain không chỉ là một công nghệ thanh toán mới. Nó có thể trở thành một lớp hạ tầng tài chính mới, nơi tài sản được thiết kế để di chuyển nhanh hơn, dễ kiểm chứng hơn và có thể tích hợp trực tiếp vào nhiều ứng dụng khác nhau.
Đây cũng là lý do các định chế như Franklin Templeton không chỉ quan tâm đến crypto theo nghĩa đầu cơ giá. Điều họ nhìn thấy là một thị trường tài sản mới, nơi quỹ tiền tệ, trái phiếu, cổ phiếu, stablecoin và các sản phẩm đầu tư truyền thống có thể được đưa lên blockchain.
Tuy nhiên, tài sản token hóa không đồng nghĩa với việc hệ thống cũ sẽ biến mất ngay lập tức. Với nhà đầu tư tổ chức, các yếu tố như lưu ký được quản lý, tuân thủ pháp lý, báo cáo thuế, kiểm toán và bảo vệ nhà đầu tư vẫn rất quan trọng.
Vì vậy, kịch bản thực tế hơn có thể không phải là blockchain thay thế hoàn toàn Wall Street, mà là blockchain buộc Wall Street phải tái cấu trúc. Các tổ chức tài chính vẫn còn vai trò, nhưng vai trò đó có thể chuyển từ “người thu phí ở giữa giao dịch” sang “nhà cung cấp hạ tầng, lưu ký, tuân thủ và phân phối sản phẩm on-chain”.
Nói cách khác, tài sản token hóa không chỉ làm giao dịch rẻ hơn. Nó làm lộ ra câu hỏi nhạy cảm hơn: trong một hệ thống tài chính có thể vận hành nhanh hơn, minh bạch hơn và ít trung gian hơn, ai còn đủ lý do để tiếp tục thu phí như trước?
Kết luận
Phát biểu của Jenny Johnson cho thấy blockchain đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn với Phố Wall. Đây không còn là câu chuyện “crypto có hợp pháp hay không”, mà là câu chuyện “ai sẽ còn được thu phí khi tài sản chuyển sang hạ tầng on-chain”.
Nếu blockchain thực sự làm giảm vai trò của các bên trung gian, làn sóng token hóa tài sản có thể tạo ra một cuộc tái phân bổ lợi nhuận lớn trong ngành tài chính. Người dùng có thể hưởng lợi từ chi phí thấp và tốc độ cao hơn, nhưng các định chế truyền thống sẽ phải chọn giữa hai con đường: tự thay đổi trước, hoặc bị buộc phải thay đổi sau.
