Thị trường Bitcoin ETF giao ngay tại Mỹ từng được kỳ vọng sẽ là cuộc đua rộng mở giữa nhiều tên tuổi lớn của Phố Wall. Tuy nhiên, sau hơn một năm rưỡi hoạt động, cục diện đang dần thay đổi theo hướng tập trung rõ rệt: BlackRock và Fidelity đang trở thành hai lực kéo chính của toàn bộ thị trường.
Theo dữ liệu dòng tiền ETF trong nửa đầu năm 2026, iShares Bitcoin Trust của BlackRock, mã IBIT, và Wise Origin Bitcoin Fund của Fidelity, mã FBTC, thường xuyên chiếm phần lớn lượng vốn mới chảy vào các quỹ Bitcoin ETF giao ngay tại Mỹ. Trong khi đó, nhiều quỹ nhỏ hơn ngày càng bị đẩy ra rìa, với mức đóng góp khá hạn chế vào xu hướng chung của thị trường.
Bitcoin ETF đang trở thành cuộc đua hai người
Khi các quỹ Bitcoin ETF giao ngay được phê duyệt và ra mắt tại Mỹ vào tháng 1/2024, nhà đầu tư có nhiều lựa chọn khác nhau. BlackRock, Fidelity, Ark Invest, Bitwise, VanEck, Franklin Templeton, WisdomTree và một số tổ chức khác cùng tham gia, tạo nên một thị trường tưởng như sẽ cạnh tranh mạnh mẽ giữa nhiều nhà phát hành.
Tuy nhiên, thực tế sau 18 tháng cho thấy dòng tiền đang nghiêng hẳn về phía hai cái tên lớn nhất.
Vào ngày 14/1, các quỹ Bitcoin ETF ghi nhận tổng dòng tiền vào ròng 840,6 triệu USD. Riêng IBIT của BlackRock thu hút 648,4 triệu USD, trong khi FBTC của Fidelity ghi nhận thêm 125,4 triệu USD. Tính chung, hai quỹ này chiếm hơn 90% tổng dòng tiền vào trong ngày.
Mô hình tương tự tiếp tục xuất hiện vào ngày 17/4, khi tổng dòng tiền vào đạt 663,9 triệu USD. IBIT thu hút 284 triệu USD, còn FBTC ghi nhận 163,4 triệu USD, tương đương khoảng hai phần ba toàn bộ lượng vốn mới chảy vào nhóm Bitcoin ETF.
Đến ngày 1/5, thị trường tiếp tục ghi nhận tổng dòng tiền vào 629,8 triệu USD. Trong đó, IBIT đóng góp 284,4 triệu USD, còn FBTC thêm 213,4 triệu USD. Tổng cộng, hai quỹ này thu hút gần 500 triệu USD chỉ trong một ngày.
Những con số này cho thấy BlackRock và Fidelity không chỉ dẫn đầu về quy mô, mà còn đang định hình cách dòng tiền tổ chức tiếp cận Bitcoin thông qua ETF.
IBIT và FBTC trở thành “điểm neo” của dòng tiền tổ chức
Điểm đáng chú ý là sự thống trị của BlackRock và Fidelity diễn ra trong bối cảnh không mấy thuận lợi cho Bitcoin. Từ đầu năm 2026, Bitcoin đã giảm khoảng 29%, khiến tâm lý thị trường suy yếu và kéo theo nhiều đợt rút vốn khỏi các quỹ ETF.
Trong giai đoạn từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 6, các quỹ Bitcoin ETF giao ngay tại Mỹ nhiều lần ghi nhận dòng tiền ra mạnh. Điều này trái ngược với những giai đoạn trước, khi nhà đầu tư thường xem các nhịp điều chỉnh của Bitcoin là cơ hội mua vào.
Tuy vậy, IBIT và FBTC vẫn thường đóng vai trò ổn định thị trường. Trong nhiều phiên mà các quỹ nhỏ hơn ghi nhận dòng tiền âm, IBIT vẫn duy trì dòng tiền dương hoặc chỉ bị rút vốn ở mức thấp hơn đáng kể so với phần còn lại.
Điều này phản ánh một thay đổi quan trọng: nhà đầu tư không chỉ mua “Bitcoin ETF” nói chung, mà đang ưu tiên những sản phẩm có thanh khoản cao, quy mô lớn và thương hiệu phát hành đủ mạnh.
Vì sao BlackRock và Fidelity có lợi thế?
Đối với nhà đầu tư cá nhân, sự khác biệt giữa các quỹ Bitcoin ETF có thể nằm ở phí quản lý hoặc thương hiệu. Nhưng với nhà đầu tư tổ chức, câu chuyện phức tạp hơn nhiều.
Các nhóm như cố vấn tài chính, RIA, quỹ phòng hộ, family office, đơn vị tư vấn hưu trí và nhà phân bổ tài sản thường quan tâm đến nhiều yếu tố ngoài bản thân Bitcoin, bao gồm:
- Thanh khoản giao dịch
- Quy mô tài sản quản lý
- Độ sâu thị trường
- Uy tín nhà phát hành
- Khả năng tích hợp với hệ thống phân phối tài sản
- Mức độ quen thuộc với các nền tảng quản lý tài sản truyền thống
Ở những tiêu chí này, BlackRock và Fidelity có lợi thế rất lớn.
BlackRock đang quản lý hơn 10.000 tỷ USD tài sản trên toàn cầu và có quan hệ sâu rộng với các nền tảng quản lý tài sản, cố vấn tài chính và tổ chức đầu tư. Fidelity cũng là một trong những nhà cung cấp dịch vụ môi giới, hưu trí và đầu tư lớn nhất tại Mỹ, với mạng lưới phân phối rộng trong cả nhóm nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.
Vì vậy, với nhiều nhà phân bổ vốn, IBIT và FBTC dần trở thành lựa chọn mặc định khi muốn tiếp cận Bitcoin thông qua sản phẩm ETF.
Các quỹ nhỏ ngày càng bị lu mờ
Mặt trái của xu hướng tập trung là các nhà phát hành nhỏ hơn ngày càng khó tạo ảnh hưởng.
Những quỹ như EZBC của Franklin Templeton, HODL của VanEck, BRRR của Valkyrie hay BTCW của WisdomTree thường chỉ ghi nhận dòng tiền hằng ngày ở mức vài triệu USD. Trong nhiều phiên giao dịch, đóng góp của các quỹ này quá nhỏ để tác động đáng kể đến dòng tiền chung của toàn thị trường.
Ngay cả những quỹ từng được xem là đối thủ đáng chú ý như BITB của Bitwise hay ARKB của Ark Invest cũng đang dần đóng vai trò thứ cấp so với IBIT và FBTC.
Việc Trump Media & Technology Group rút kế hoạch lập Bitcoin ETF giao ngay trong năm nay cũng cho thấy thị trường này không còn dễ chen chân như giai đoạn đầu. Khi quy mô, thanh khoản và hệ thống phân phối trở thành yếu tố quyết định, lợi thế ngày càng nghiêng về những định chế tài chính lớn nhất.
Thị trường Bitcoin ETF bước vào giai đoạn “winner-take-most”
Sự tập trung dòng tiền vào BlackRock và Fidelity cho thấy thị trường Bitcoin ETF đang bước sang một giai đoạn mới.
Thay vì là cuộc cạnh tranh rộng giữa hơn một chục nhà phát hành, thị trường ngày càng giống mô hình “winner-take-most”, nơi phần lớn dòng tiền chảy về một vài sản phẩm dẫn đầu. Trong mô hình này, quỹ càng lớn càng có nhiều thanh khoản, thanh khoản càng cao càng thu hút thêm nhà đầu tư tổ chức, từ đó tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu.
Điều này có thể giúp thị trường Bitcoin ETF trở nên ổn định hơn nhờ sự hiện diện của các sản phẩm quy mô lớn. Nhưng đồng thời, nó cũng khiến sức ảnh hưởng của một vài nhà phát hành lớn đối với dòng tiền Bitcoin ngày càng tăng.
Khi thị trường tăng, phần lớn vốn mới có thể tiếp tục đổ vào IBIT và FBTC. Khi thị trường giảm, hành vi rút vốn hoặc giữ vốn của hai quỹ này cũng có thể quyết định việc toàn bộ nhóm Bitcoin ETF ghi nhận dòng tiền vào hay dòng tiền ra.
Nói cách khác, Bitcoin ETF tại Mỹ không còn đơn thuần là câu chuyện Bitcoin được Phố Wall chấp nhận. Nó đang trở thành câu chuyện về cách Phố Wall tái cấu trúc quyền lực quanh Bitcoin, nơi BlackRock và Fidelity ngày càng giữ vai trò trung tâm trong dòng vốn tổ chức.
Vì sao phí thấp chưa chắc thắng trong thị trường ETF?
Trong cuộc đua ETF, nhiều người thường nghĩ quỹ nào có phí quản lý thấp hơn sẽ dễ hút vốn hơn. Điều này đúng ở một mức độ nhất định, đặc biệt với nhà đầu tư cá nhân hoặc những người chỉ so sánh sản phẩm qua con số phí hằng năm. Tuy nhiên, với dòng tiền tổ chức, phí không phải yếu tố duy nhất quyết định lựa chọn.
Các nhà đầu tư lớn thường nhìn vào tổng chi phí thực tế khi giao dịch, bao gồm thanh khoản, chênh lệch giá mua bán, khả năng khớp lệnh lớn, độ sâu thị trường và mức độ ổn định của sản phẩm. Một ETF có phí quản lý thấp nhưng thanh khoản mỏng có thể khiến nhà đầu tư chịu chi phí ẩn cao hơn khi mua bán với khối lượng lớn.
Đây là lý do các quỹ như IBIT của BlackRock và FBTC của Fidelity có lợi thế vượt trội. Khi một ETF đã có quy mô tài sản lớn, khối lượng giao dịch cao và được nhiều tổ chức sử dụng, nó tạo ra hiệu ứng mạng lưới. Càng nhiều người giao dịch, thanh khoản càng tốt. Thanh khoản càng tốt, nhà đầu tư lớn càng dễ vào lệnh. Và khi nhà đầu tư lớn tiếp tục chọn sản phẩm đó, vị thế dẫn đầu lại càng được củng cố.
Với các nhà phân bổ tài sản chuyên nghiệp, việc chọn Bitcoin ETF không chỉ là chọn nơi nắm giữ BTC với chi phí rẻ nhất. Họ cần một sản phẩm có thể vận hành trơn tru trong danh mục lớn, dễ báo cáo, dễ tái cân bằng và đủ tin cậy khi thị trường biến động mạnh. Trong bối cảnh đó, thương hiệu nhà phát hành, mạng lưới phân phối và độ sâu thanh khoản đôi khi còn quan trọng hơn vài điểm phần trăm chênh lệch về phí.
Điều này lý giải vì sao các quỹ nhỏ khó cạnh tranh, ngay cả khi họ có thể đưa ra mức phí hấp dẫn. Khi thị trường đã hình thành thói quen sử dụng một vài sản phẩm dẫn đầu, lợi thế không còn nằm ở việc “rẻ hơn”, mà nằm ở việc trở thành lựa chọn mặc định của dòng tiền lớn.
BlackRock và Fidelity thắng, nhưng Coinbase cũng hưởng lợi âm thầm
Dù tâm điểm của thị trường Bitcoin ETF đang thuộc về BlackRock và Fidelity, câu chuyện không chỉ dừng lại ở các nhà phát hành quỹ. Phía sau cuộc đua này còn có một nhóm hưởng lợi khác: các công ty hạ tầng crypto cung cấp dịch vụ lưu ký, thanh khoản và vận hành cho sản phẩm ETF.
Coinbase là một ví dụ đáng chú ý. Khi Bitcoin ETF trở thành cánh cửa chính để dòng tiền tổ chức tiếp cận BTC, nhu cầu về hạ tầng lưu ký an toàn, tuân thủ và đủ tiêu chuẩn tổ chức cũng tăng lên. Các nhà phát hành ETF có thể là gương mặt đứng trước thị trường, nhưng phía sau họ vẫn cần đối tác giữ tài sản, xử lý luồng giao dịch và hỗ trợ vận hành sản phẩm.
Điểm quan trọng là ETF không làm crypto biến mất khỏi chuỗi giá trị tài chính. Nó chỉ thay đổi vị trí của các bên tham gia. Nhà đầu tư cuối có thể mua Bitcoin thông qua tài khoản chứng khoán truyền thống, nhưng Bitcoin thật vẫn cần được lưu ký, bảo mật và quản lý bởi các hạ tầng chuyên biệt. Đây là nơi những công ty như Coinbase có thể hưởng lợi, ngay cả khi thương hiệu của họ không xuất hiện nổi bật bằng BlackRock hay Fidelity trong mắt nhà đầu tư phổ thông.
Sự phát triển của ETF cũng tạo ra một tầng doanh thu mới cho hạ tầng crypto. Khi dòng tiền vào ETF tăng, khối lượng tài sản lưu ký tăng. Khi giao dịch ETF sôi động hơn, nhu cầu tạo lập thị trường, arbitrage giữa ETF và Bitcoin giao ngay, cũng như các dịch vụ vận hành phía sau quỹ trở nên quan trọng hơn.
Nói cách khác, BlackRock và Fidelity đang thắng ở lớp phân phối sản phẩm, còn Coinbase và các công ty hạ tầng crypto có thể thắng ở lớp vận hành phía sau. Đây là một thay đổi đáng chú ý của thị trường: Bitcoin ETF đưa Phố Wall vào crypto, nhưng đồng thời cũng khiến một phần hạ tầng crypto trở thành mảnh ghép không thể thiếu của Phố Wall.
Điều này cho thấy làn sóng ETF không chỉ tạo ra người thắng ở bề mặt. Nó còn tái phân bổ giá trị trong toàn bộ chuỗi cung ứng Bitcoin, từ nhà phát hành quỹ, nền tảng môi giới, đơn vị lưu ký, market maker cho đến các tổ chức cung cấp thanh khoản. Và trong cuộc chơi đó, không phải lúc nào người xuất hiện nhiều nhất trên tiêu đề tin tức cũng là người duy nhất hưởng lợi.
