Bhutan, quốc gia nhỏ nằm trên dãy Himalaya và là nước thứ hai sau El Salvador chính thức khai thác và nắm giữ Bitcoin đang vướng vào tranh cãi lớn liên quan đến lượng BTC dự trữ quốc gia.
Theo dữ liệu từ Arkham Intelligence, các ví được gắn nhãn thuộc Druk Holding and Investments (DHI) quỹ đầu tư quốc gia của Bhutan đã ghi nhận dòng Bitcoin chảy ra trị giá khoảng 1 tỷ USD kể từ giữa năm 2025. Tuy nhiên, giới chức Bhutan khẳng định họ “không nhớ đã bán bất kỳ BTC nào”.
Dữ liệu on-chain cho thấy lượng Bitcoin của Bhutan giảm mạnh
Theo Arkham, lượng BTC trong các ví liên quan đến Bhutan đã giảm từ khoảng 13.000 BTC vào tháng 10/2024 xuống chỉ còn khoảng 3.100 BTC tính đến ngày thứ Sáu, tương đương khoảng 252 triệu USD ở mức giá hiện tại.
Riêng trong năm 2026, khoảng 207 triệu USD BTC đã được chuyển từ các ví này tới nhiều sàn giao dịch và trading firm khác nhau.
Arkham cho biết nếu tốc độ dòng tiền hiện tại tiếp tục, Bhutan có thể bán hết lượng Bitcoin còn lại vào khoảng tháng 10 năm nay.
Một số ví nhận dòng tiền được cho là từng tương tác với Galaxy Digital và OKX, những nền tảng thường liên quan đến hoạt động giao dịch hoặc OTC hơn là việc tự luân chuyển nội bộ tài sản.
Bhutan phủ nhận việc bán BTC
Trả lời CoinDesk qua email, CEO DHI Ujjwal Deep Dahal cho biết:
“Tôi không nhớ lần gần nhất chúng tôi bán BTC là khi nào.”
Khi được hỏi trực tiếp về các giao dịch ví do Arkham theo dõi, DHI chỉ phản hồi ngắn gọn rằng:
“Quan điểm của chúng tôi vẫn giữ nguyên và không có gì để bổ sung thêm.”
Đáng chú ý, DHI không phủ nhận các ví được Arkham gắn nhãn thuộc Bhutan, cũng không xác nhận lượng Bitcoin hiện tại mà quốc gia này đang nắm giữ.
Trong nhiều năm qua, Arkham đã theo dõi các ví này như tài sản thuộc Bhutan mà không gặp phản đối công khai nào từ chính phủ nước này.
Liệu Bhutan có “bán” theo cách khác?
Một điểm gây tranh cãi là việc chuyển BTC lên sàn không đồng nghĩa tuyệt đối với hoạt động bán ra.
Arkham thừa nhận không thể xác minh trực tiếp các giao dịch đã được bán hay chưa sau khi tài sản đi vào sàn giao dịch, bởi order book diễn ra off-chain. Tuy nhiên, công ty cho rằng việc gửi BTC lên sàn thường là tín hiệu liên quan đến hoạt động bán.
Ngoài ra, cũng có khả năng Bhutan không xem các hoạt động sau là “selling”:
- Chuyển tài sản sang đơn vị custody
- Dùng BTC làm tài sản thế chấp
- Lending
- OTC deal cấu trúc riêng
- Chuyển đổi nội bộ thông qua trading desk
Một nguồn tin thân cận với trading firm từng nhận BTC từ các ví liên quan Bhutan cũng cho biết gần đây không có hoạt động bán trực tiếp nào diễn ra.
Cam kết 10.000 BTC cho thành phố crypto đang bị đặt dấu hỏi
Tháng 12 năm ngoái, Bhutan từng công bố “Bitcoin Development Pledge”, cam kết dành tối đa 10.000 BTC để phát triển Gelephu Mindfulness City khu kinh tế mới ở miền nam Bhutan.
Tại thời điểm đó, số BTC này trị giá khoảng 860 triệu USD.
Tuy nhiên, nếu dữ liệu của Arkham là chính xác và Bhutan hiện chỉ còn khoảng 3.000 BTC, quốc gia này trên thực tế không còn đủ lượng Bitcoin để thực hiện cam kết 10.000 BTC nói trên.
Điều này làm dấy lên nghi vấn về tình trạng thực sự của kho dự trữ Bitcoin quốc gia.
Bhutan có còn đào Bitcoin?
Bhutan từ lâu được xem là một trong những quốc gia hiếm hoi khai thác Bitcoin bằng thủy điện xanh quy mô lớn.
Arkham cho biết Bhutan đã đào BTC từ ít nhất năm 2019, với chính phủ tài trợ cho nhiều mining site trong nước.
Tuy nhiên, CoinDesk từng đưa tin hồi tháng 3 rằng Bhutan có thể đã ngừng phần lớn hoạt động mining do không còn ghi nhận dòng BTC mới vào các ví on-chain trong hơn một năm.
Dù vậy, CEO DHI phủ nhận thông tin này và cho biết lượng mưa dồi dào trong năm nay giúp các nhà máy thủy điện hoạt động mạnh, tiếp tục hỗ trợ mining Bitcoin bằng năng lượng tái tạo.
Ông cũng nhấn mạnh Bhutan đang nâng cấp các thế hệ máy đào mới để duy trì tính cạnh tranh.
Mâu thuẫn giữa dữ liệu on-chain và phát ngôn chính thức
Câu chuyện của Bhutan đang phản ánh một thực tế ngày càng phổ biến trong crypto: dữ liệu blockchain minh bạch nhưng cách diễn giải dòng tiền lại không phải lúc nào cũng rõ ràng.
Trong khi dữ liệu on-chain cho thấy lượng BTC dự trữ đã giảm mạnh và nhiều giao dịch hướng tới các sàn giao dịch, giới chức Bhutan vẫn phủ nhận việc bán Bitcoin.
Điều này khiến cộng đồng đặt câu hỏi:
- Bhutan thực sự còn bao nhiêu BTC?
- Các dòng tiền đó dùng cho mục đích gì?
- Liệu quốc gia này đang âm thầm tái cấu trúc chiến lược dự trữ Bitcoin?
Cho đến hiện tại, vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.
Điều gì xảy ra nếu một quốc gia bán Bitcoin on-chain?
Trường hợp của Bhutan đang cho thấy một thực tế rất khác biệt của kỷ nguyên tài sản số: lần đầu tiên trong lịch sử, thị trường có thể theo dõi gần như theo thời gian thực hoạt động quản lý tài sản của một quốc gia.
Trong hệ thống tài chính truyền thống, dự trữ quốc gia thường là “hộp đen”. Việc một chính phủ bán vàng, ngoại tệ hay trái phiếu thường chỉ xuất hiện trong báo cáo định kỳ hoặc thông báo chính thức nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng sau đó.
Nhưng với Bitcoin, mọi thứ khác hoàn toàn.
Khi một quốc gia nắm giữ BTC thông qua các ví on-chain, toàn bộ dòng tiền đều để lại dấu vết công khai trên blockchain. Các nền tảng phân tích dữ liệu như Arkham Intelligence hay Nansen có thể theo dõi:
- Dòng tiền rời ví quốc gia
- Địa chỉ nhận tài sản
- Hoạt động chuyển coin lên sàn
- Tương tác với market maker hoặc OTC desk
- Biến động dự trữ theo thời gian thực
Điều này khiến Bitcoin trở thành một trong những loại tài sản “minh bạch cưỡng bức” nhất từng tồn tại.
Nếu một quốc gia thực sự bán lượng lớn BTC on-chain, thị trường thường sẽ theo dõi rất sát vì các lý do:
- Áp lực cung tiềm năng lên giá Bitcoin
- Tín hiệu thay đổi chiến lược dự trữ quốc gia
- Nhu cầu thanh khoản hoặc tài khóa
- Hoạt động tái cấu trúc treasury
Đặc biệt, khác với các whale thông thường, giao dịch từ ví liên quan chính phủ có thể tác động mạnh tới tâm lý thị trường vì chúng thường được xem là “smart sovereign money”.
Tuy nhiên, việc dòng BTC rời ví chưa chắc đồng nghĩa với “bán spot” theo nghĩa truyền thống.
Trong thực tế, các quốc gia hoặc sovereign wealth fund có thể:
- Chuyển tài sản sang custodian
- Dùng BTC làm tài sản thế chấp
- Thực hiện OTC financing
- Tham gia lending
- Tái cấu trúc kho lưu ký
- Hoặc triển khai các chiến lược treasury phức tạp khác
Đó cũng là lý do Bhutan phủ nhận việc “bán” Bitcoin dù dữ liệu on-chain cho thấy lượng lớn BTC đã rời khỏi các ví được gắn nhãn liên quan tới quốc gia này.
Dù vậy, câu chuyện của Bhutan vẫn đánh dấu một bước ngoặt quan trọng: blockchain đang biến cả hoạt động tài chính cấp quốc gia trở nên minh bạch hơn bao giờ hết.
