Bank of Korea chuẩn bị thử nghiệm giao dịch CBDC thật với 9 ngân hàng vào tháng 9

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đang đưa dự án tiền kỹ thuật số sang một giai đoạn khó hơn nhiều so với các thử nghiệm kỹ thuật trong phòng lab. Thay vì chỉ kiểm tra khả năng phát hành và thanh toán, giai đoạn mới sẽ cho phép người dùng chuyển tiền cho nhau, xác thực bằng sinh trắc học và sử dụng đồng won được token hóa trong một số hoạt động chi tiêu thực tế.

Bank of Korea (BOK) đang chuẩn bị triển khai giai đoạn hai của Project Hangang sớm nhất vào tháng 9/2026, với sự tham gia của chín ngân hàng thương mại. Kế hoạch hiện vẫn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hệ thống và các thủ tục trong khuôn khổ thử nghiệm pháp lý của Hàn Quốc.

Chín ngân hàng Hàn Quốc tham gia mạng lưới CBDC

Giai đoạn hai của Project Hangang sẽ bổ sung BNK Gyeongnam Bank và iM Bank, nâng tổng số tổ chức tài chính tham gia từ bảy lên chín ngân hàng.

Bảy ngân hàng đã tham gia giai đoạn đầu gồm:

• KB Kookmin Bank
• Shinhan Bank
• Hana Bank
• Woori Bank
• NH NongHyup Bank
• Industrial Bank of Korea
• BNK Busan Bank

Danh sách này bao gồm phần lớn những ngân hàng thương mại lớn nhất Hàn Quốc, đồng thời mở rộng sang các ngân hàng có thế mạnh tại từng khu vực. Việc bổ sung Gyeongnam Bank và iM Bank giúp BOK kiểm tra khả năng vận hành của hệ thống trên phạm vi rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào nhóm khách hàng của các ngân hàng quốc gia.

Theo kế hoạch, Bank of Korea sẽ cung cấp cơ sở hạ tầng CBDC ở cấp tổ chức. Mỗi ngân hàng sau đó tự phát triển dịch vụ dành cho khách hàng bằng các token tiền gửi, từ ví điện tử, chuyển tiền cho đến thanh toán tại những đơn vị chấp nhận.

Người dân không trực tiếp nắm giữ CBDC do BOK phát hành

Mặc dù thường được gọi chung là thử nghiệm CBDC, Project Hangang không hoạt động theo mô hình trong đó người dân mở tài khoản trực tiếp tại ngân hàng trung ương.

Bank of Korea phát hành một loại CBDC bán buôn trên blockchain để các ngân hàng sử dụng làm tài sản thanh toán với nhau. Trên lớp hạ tầng đó, từng ngân hàng thương mại phát hành token được bảo chứng bằng tiền gửi của khách hàng.

Có thể hình dung mô hình này theo hai tầng:

1. Bank of Korea phát hành CBDC bán buôn, phục vụ thanh toán giữa các tổ chức tài chính.
2. Ngân hàng thương mại phát hành token tiền gửi, phục vụ người dùng cá nhân và doanh nghiệp.

Một người chuyển đổi 100.000 won trong tài khoản ngân hàng thành token tiền gửi về nguyên tắc vẫn đang nắm giữ một nghĩa vụ của ngân hàng thương mại, không phải khoản tiền gửi trực tiếp tại Bank of Korea.

Cấu trúc này giúp hệ thống ngân hàng hiện tại không bị loại khỏi quá trình phân phối tiền kỹ thuật số. Các ngân hàng vẫn quản lý khách hàng, thực hiện KYC, vận hành ví, cung cấp dịch vụ hỗ trợ và chịu trách nhiệm với số dư tiền gửi, trong khi BOK đóng vai trò xây dựng lớp thanh toán chung.

Giai đoạn hai bổ sung chuyển tiền P2P và xác thực sinh trắc học

Giai đoạn đầu của Project Hangang chủ yếu kiểm tra các chức năng cơ bản như phát hành token, chuyển đổi tiền gửi và thanh toán tại một số địa điểm được lựa chọn.

Trong giai đoạn hai, phạm vi thử nghiệm sẽ được mở rộng sang những tính năng gần với một sản phẩm ngân hàng thương mại hơn, bao gồm:

• Chuyển token tiền gửi trực tiếp giữa các cá nhân.
• Xác thực giao dịch bằng sinh trắc học.
• Tự động chuyển đổi giữa tiền gửi thông thường và token tiền gửi.
• Rút hoặc đổi token về số dư ngân hàng.
• Mở rộng số cửa hàng trực tuyến và ngoại tuyến chấp nhận thanh toán.
• Sử dụng token để phân phối một số khoản tiền từ ngân sách nhà nước.

Quy trình đăng ký cũng dự kiến được đơn giản hóa sau khi người tham gia giai đoạn đầu phản ánh rằng số lượng điểm chấp nhận thanh toán còn hạn chế và quá trình xác thực chưa thuận tiện.

Đây là thay đổi quan trọng. Một hệ thống tiền kỹ thuật số có thể hoạt động tốt về mặt kỹ thuật nhưng vẫn khó thương mại hóa nếu người dùng phải thực hiện quá nhiều bước chỉ để thanh toán một giao dịch nhỏ.

Giai đoạn hai vì vậy không còn đơn thuần kiểm tra blockchain có xử lý được giao dịch hay không. BOK và các ngân hàng phải chứng minh rằng token tiền gửi có thể được sử dụng thuận tiện như ứng dụng ngân hàng hoặc phương thức thanh toán hiện có.

Hàn Quốc muốn đồng won được giao dịch không phụ thuộc thời gian và địa điểm

Mục tiêu được cơ quan chức năng Hàn Quốc đưa ra là xây dựng môi trường trong đó đồng won có thể được chuyển giao tự do, không bị giới hạn bởi thời gian hoặc địa điểm.

Về lý thuyết, một hạ tầng blockchain chung có thể hỗ trợ thanh toán liên ngân hàng liên tục, giảm số bước đối soát và cho phép các ngân hàng phát triển nhiều loại dịch vụ trên cùng một tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, lợi ích thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng tương tác giữa token do các ngân hàng khác nhau phát hành.

Người dùng sẽ khó nhìn thấy giá trị của hệ thống nếu token của ngân hàng A chỉ có thể hoạt động trong ví và mạng lưới cửa hàng do ngân hàng A hỗ trợ. Ngược lại, nếu token có thể được chuyển giữa khách hàng của các ngân hàng khác nhau và được thanh toán tự động trên lớp CBDC của BOK, Project Hangang có thể trở thành một mạng lưới tiền tệ chung thay vì chín hệ thống riêng biệt.

Giai đoạn đầu ghi nhận hơn 114.000 giao dịch

Cuộc thử nghiệm giao dịch thực tế đầu tiên của Project Hangang được triển khai từ tháng 4 đến tháng 6/2025 với bảy ngân hàng.

Khoảng 81.000 ví kỹ thuật số đã được mở. Người tham gia thực hiện 114.880 giao dịch và chuyển đổi tổng cộng 1,64 tỷ won từ tiền gửi ngân hàng sang token tiền gửi.

Kết quả cho thấy các chức năng cốt lõi như phát hành token, thanh toán giữa các ngân hàng và lập trình phiếu chi tiêu kỹ thuật số có thể vận hành trong môi trường giao dịch thật.

Dù vậy, quy mô sử dụng vẫn còn tương đối nhỏ. Mạng lưới đơn vị chấp nhận hạn chế khiến BOK chưa thể đánh giá chính xác liệu người dùng có tiếp tục sử dụng token sau khi hiệu ứng trải nghiệm công nghệ mới kết thúc hay không.

Đây cũng là lý do giai đoạn hai có thể được vận hành mà không xác định trước ngày kết thúc. Tuy nhiên, toàn bộ chương trình vẫn nằm trong cơ chế sandbox tài chính, vốn cho phép hoạt động thử nghiệm tối đa bốn năm.

Token tiền gửi được dùng để phân phối ngân sách nhà nước

Một trong những ứng dụng đáng chú ý nhất của giai đoạn hai là sử dụng token tiền gửi để phân phối trợ cấp, chi phí hoạt động công và các khoản thanh toán khác từ ngân sách nhà nước.

Hàn Quốc đang cân nhắc lựa chọn trợ cấp lắp đặt trạm sạc xe điện làm trường hợp thử nghiệm đầu tiên. Cơ quan thực hiện thí điểm dự kiến được lựa chọn trong năm 2026.

Khác với chuyển khoản ngân hàng thông thường, token có thể được lập trình để chỉ sử dụng cho một nhóm mục đích cụ thể, tại những đơn vị được phê duyệt hoặc trước một thời hạn xác định.

Ví dụ, một khoản trợ cấp dành cho việc xây dựng trạm sạc có thể được thiết kế để không sử dụng cho hoạt động khác. Token cũng có thể tự hết hiệu lực nếu người nhận không sử dụng trong thời gian quy định.

Cơ chế này có thể giúp chính phủ theo dõi dòng tiền và hạn chế việc sử dụng sai mục đích. Tuy nhiên, nó đồng thời đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư, khả năng khiếu nại và cách xử lý khi hệ thống lập trình nhầm điều kiện thanh toán.

Một giao dịch bị từ chối do lỗi hợp đồng thông minh không thể chỉ được giải quyết bằng việc khẳng định rằng blockchain đã hoạt động đúng. Hệ thống vẫn cần một cơ chế pháp lý xác định bên chịu trách nhiệm và quy trình hoàn trả tiền cho người dùng.

CBDC phát triển song song với stablecoin won

Project Hangang được thúc đẩy trong thời điểm các ngân hàng và công ty công nghệ Hàn Quốc đang chuẩn bị cho thị trường stablecoin neo theo đồng won.

Hana Bank được cho là đang thiết kế hạ tầng phục vụ việc phát hành, mua lại, thanh toán, quản lý ví và kiểm soát chống rửa tiền cho một stablecoin won tiềm năng. Ngân hàng chưa cam kết chắc chắn sẽ phát hành token, nhưng đang xây dựng hệ thống trước khi khung pháp lý được hoàn thiện.

Bank of Korea trước đây từng bày tỏ quan điểm rằng stablecoin won nên được triển khai dần dần, bắt đầu với những ngân hàng thương mại chịu sự giám sát chặt chẽ. Ngân hàng trung ương lo ngại việc cho phép quá nhiều tổ chức ngoài ngân hàng phát hành tiền số có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ, ổn định tài chính và hoạt động ngoại hối.

Điều này tạo ra một cấu trúc đáng chú ý: CBDC bán buôn, token tiền gửi và stablecoin won có thể cùng tồn tại trên thị trường.

Token tiền gửi phù hợp với các dịch vụ ngân hàng nội địa và được bảo chứng trực tiếp bằng tiền gửi. Stablecoin có thể dễ dàng tích hợp với sàn giao dịch, blockchain công khai và các ứng dụng Web3. CBDC của BOK đóng vai trò lớp tài sản thanh toán cuối cùng giữa các tổ chức.

Thay vì chỉ cạnh tranh, ba loại tiền kỹ thuật số này có thể được kết nối thành một hệ thống nhiều tầng nếu Hàn Quốc xây dựng được tiêu chuẩn chuyển đổi và thanh toán chung.

Blockchain đang được đưa sâu hơn vào tài chính công Hàn Quốc

Việc mở rộng Project Hangang diễn ra cùng lúc với nhiều kế hoạch token hóa khác của chính phủ Hàn Quốc.

Bộ Tài chính và Kinh tế nước này dự kiến thử nghiệm trái phiếu chính phủ được token hóa trong năm 2027. Hàn Quốc cũng đang sửa đổi hệ thống quản lý tài sản quốc gia có lịch sử hơn bảy thập kỷ để đưa tài sản ảo vào phạm vi tài sản do nhà nước quản lý.

Tháng 1/2026, Quốc hội Hàn Quốc đã thông qua các sửa đổi pháp lý tạo cơ sở cho việc phát hành và lưu thông chứng khoán token hóa.

Những động thái này cho thấy Project Hangang không chỉ là một thử nghiệm thanh toán bán lẻ riêng lẻ. Hàn Quốc đang xây dựng cơ sở hạ tầng có khả năng kết nối tiền gửi ngân hàng, chi tiêu công và tài sản tài chính token hóa trên các hệ thống sổ cái số.

Thống đốc Bank of Korea Shin Hyun Song, nhậm chức ngày 21/4/2026, cũng đưa CBDC và token tiền gửi vào nhóm ưu tiên ngay từ những phát biểu đầu tiên trên cương vị mới.

Tháng 9 sẽ kiểm tra nhu cầu thật, không chỉ kiểm tra blockchain

Project Hangang đã chứng minh rằng các ngân hàng có thể phát hành và thanh toán token tiền gửi trong môi trường thực tế. Thử thách tiếp theo là chứng minh người dùng có lý do để sử dụng chúng thường xuyên.

Người tiêu dùng Hàn Quốc vốn đã có ứng dụng ngân hàng nhanh, hệ thống chuyển tiền thuận tiện và mạng lưới thanh toán điện tử phát triển. Token hóa sẽ không tự động tạo ra nhu cầu nếu trải nghiệm mới không nhanh hơn, rẻ hơn hoặc cung cấp tính năng mà hệ thống hiện tại chưa làm được.

Vì vậy, chỉ số quan trọng của giai đoạn hai không đơn thuần là số lượng giao dịch. BOK còn phải theo dõi tỷ lệ người dùng quay lại, khả năng chuyển tiền liên ngân hàng, mức độ chấp nhận của cửa hàng, chi phí vận hành và số sự cố cần xử lý thủ công.

Tháng 9/2026 có thể là thời điểm Hàn Quốc tiến gần hơn đến thương mại hóa tiền kỹ thuật số. Nhưng đây cũng là lúc Project Hangang phải rời khỏi môi trường thử nghiệm được kiểm soát để đối mặt với những vấn đề rất đời thường: chuyển nhầm tiền, mất quyền truy cập ví, giao dịch bị từ chối và tranh chấp về cách token được lập trình.

Tốc độ blockchain có thể được đo bằng giây. Độ tin cậy của một hệ thống tiền tệ lại được đo bằng cách nó xử lý những trường hợp mọi thứ không diễn ra đúng kế hoạch.

Đồng won token hóa có thể vượt ra ngoài biên giới Hàn Quốc không?

Về mặt kỹ thuật, đồng won token hóa hoàn toàn có thể được sử dụng cho thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, việc một token di chuyển được trên blockchain không đồng nghĩa người dùng có thể tự do gửi nó ra nước ngoài như USDT hoặc USDC.

Project Hangang hiện được thiết kế chủ yếu cho thị trường nội địa. Token tiền gửi vẫn là nghĩa vụ của ngân hàng thương mại Hàn Quốc, được thanh toán cuối cùng bằng CBDC bán buôn do Bank of Korea phát hành. Muốn đưa mô hình này ra ngoài biên giới, BOK cần giải quyết thêm một lớp phức tạp: ngân hàng nước ngoài có chấp nhận đồng won token hóa hay không, tỷ giá được xác định ở đâu và cơ quan nào chịu trách nhiệm khi giao dịch giữa hai hệ thống pháp lý xảy ra sự cố.

Bank of Korea đã từng thử nghiệm các chức năng thanh toán xuyên biên giới trong những nghiên cứu CBDC trước đây. BOK cũng xác định đây là một trong những khả năng cần tiếp tục được nghiên cứu khi phát triển hạ tầng tiền kỹ thuật số mới. Tuy nhiên, các tài liệu hiện tại chưa cho thấy Project Hangang sẽ ngay lập tức cho phép người dùng cá nhân chuyển token tiền gửi ra nước ngoài trong giai đoạn hai.

Con đường thực tế nhất là các hành lang thanh toán được cấp phép

Kịch bản dễ xảy ra hơn không phải là đưa đồng won lên blockchain công khai để bất kỳ ai cũng có thể giao dịch. Hàn Quốc có thể bắt đầu bằng những hành lang thanh toán khép kín giữa các ngân hàng đã được phê duyệt.

Ví dụ, một doanh nghiệp Hàn Quốc cần thanh toán cho nhà cung cấp tại Singapore. Thay vì gửi lệnh qua nhiều ngân hàng đại lý, chờ đối soát và thanh toán theo giờ làm việc, ngân hàng Hàn Quốc có thể sử dụng token won trên một mạng lưới kết nối với tiền kỹ thuật số của ngân hàng Singapore.

Hai tài sản được trao đổi đồng thời: bên mua nhận ngoại tệ hoặc token tiền gửi bằng ngoại tệ, trong khi bên bán nhận đồng won. Giao dịch chỉ hoàn tất khi cả hai phía cùng chuyển tiền, nhờ đó giảm rủi ro một bên đã thanh toán nhưng bên còn lại chưa thực hiện nghĩa vụ.

Mô hình này phù hợp với Project Agorá, sáng kiến quốc tế nghiên cứu cách kết nối tiền gửi token hóa của ngân hàng thương mại với tiền ngân hàng trung ương bán buôn trên một nền tảng chung. Trong bài phát biểu nhậm chức, Thống đốc BOK Hyun Song Shin cho biết Hàn Quốc sẽ kết hợp giai đoạn hai của Project Hangang với hợp tác quốc tế, bao gồm Project Agorá, nhằm tăng vai trò của đồng won trong môi trường thanh toán số.

Điều này cho thấy tham vọng của BOK không chỉ dừng lại ở việc giúp người dân thanh toán tại cửa hàng. Về dài hạn, hạ tầng CBDC có thể được sử dụng để kết nối đồng won với các mạng lưới tiền tệ token hóa tại những quốc gia khác.

Thanh toán quốc tế nhanh hơn nhưng không loại bỏ kiểm soát ngoại hối

Rào cản lớn nhất của đồng won token hóa không nằm ở tốc độ xử lý giao dịch mà ở chính sách quản lý dòng vốn.

Một giao dịch quốc tế hiện nay thường đi qua nhiều lớp kiểm tra: xác minh danh tính, mục đích chuyển tiền, nguồn tiền, nghĩa vụ báo cáo, tuân thủ chống rửa tiền và quy định ngoại hối. Việc đưa tài sản lên blockchain có thể tự động hóa một phần quy trình, nhưng không làm các yêu cầu này biến mất.

Thậm chí, một đồng won hoạt động liên tục 24/7 có thể khiến cơ quan quản lý thận trọng hơn. Nếu token được chuyển đổi dễ dàng sang USD stablecoin hoặc tài sản số khác, dòng vốn có thể rời khỏi hệ thống trong vài phút thay vì phải chờ ngân hàng xử lý trong giờ làm việc.

BOK vì vậy nhiều khả năng sẽ chỉ cho phép thanh toán xuyên biên giới thông qua các ví đã xác minh danh tính, ngân hàng được cấp phép và những giao dịch có mục đích rõ ràng. Hạn mức chuyển tiền, yêu cầu khai báo và cơ chế giám sát ngoại hối vẫn có thể được áp dụng trực tiếp vào ví hoặc hợp đồng thông minh.

Nói cách khác, đồng won token hóa có thể vượt biên giới, nhưng khó có khả năng “tự do lưu thông” giống một stablecoin trên blockchain công khai.

Ba ứng dụng có thể xuất hiện trước tiên

Thanh toán thương mại quốc tế là trường hợp có khả năng được ưu tiên. Hàn Quốc có nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất nhập khẩu, nên việc rút ngắn thời gian thanh toán giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp có thể tạo ra giá trị rõ ràng hơn so với thanh toán bán lẻ.

Chuyển tiền của lao động và người nhập cư cũng là một thị trường tiềm năng. Token hóa có thể giảm số lượng trung gian, cho phép chuyển tiền ngoài giờ ngân hàng và giúp người nhận biết trước số tiền thực tế sau khi quy đổi.

Thanh toán du lịch là trường hợp dễ tiếp cận với người dùng phổ thông. Du khách Hàn Quốc có thể thanh toán bằng token won, trong khi người bán ở nước ngoài nhận đồng nội tệ thông qua cơ chế chuyển đổi tự động. Tuy nhiên, trải nghiệm này chỉ hiệu quả khi tỷ giá và tổng chi phí cạnh tranh được với thẻ quốc tế hoặc các ứng dụng thanh toán hiện có.

Đồng won token hóa phải giải quyết bài toán thanh khoản

Để được sử dụng bên ngoài Hàn Quốc, token won cần có người sẵn sàng nắm giữ hoặc đổi nó sang đồng tiền khác.

Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa đồng won token hóa và stablecoin USD. USD đã được sử dụng rộng rãi trong thương mại, dự trữ và thị trường tài chính quốc tế. Một doanh nghiệp có thể giữ USDC hoặc USDT vì vẫn còn nhiều nơi khác chấp nhận chúng. Trong khi đó, nhu cầu nắm giữ token won bên ngoài Hàn Quốc nhỏ hơn nhiều.

Nếu không có đủ thanh khoản, giao dịch vẫn phải đi qua một nhà tạo lập thị trường hoặc ngân hàng cung cấp tỷ giá. Khi đó, blockchain có thể rút ngắn thời gian thanh toán nhưng chưa chắc giảm đáng kể chi phí chuyển đổi ngoại tệ.

BOK đang đồng thời thúc đẩy kế hoạch vận hành thị trường ngoại hối 24 giờ và xây dựng hệ thống thanh toán đồng won ở nước ngoài. Theo Thống đốc Hyun Song Shin, những bước đi này nhằm cải thiện khả năng tiếp cận đồng won cho các giao dịch thương mại và vốn quốc tế.

Đây là nền móng quan trọng. Một đồng won token hóa sẽ khó mở rộng ra toàn cầu nếu thị trường ngoại hối đứng phía sau vẫn bị giới hạn bởi thời gian hoạt động, thanh khoản thấp và số lượng tổ chức được phép tham gia.

Mục tiêu không phải biến đồng won thành một stablecoin toàn cầu

Khả năng cao Hàn Quốc không đặt mục tiêu cạnh tranh trực tiếp với đồng USD trong thị trường stablecoin. Tham vọng thực tế hơn là khiến đồng won dễ sử dụng hơn trong các giao dịch có liên quan đến doanh nghiệp, ngân hàng và người dân Hàn Quốc.

Nếu thành công, một nhà xuất khẩu có thể nhận thanh toán bằng won nhanh hơn, doanh nghiệp nước ngoài có thể mua tài sản token hóa tại Hàn Quốc mà không phải qua quá nhiều lớp trung gian, còn du khách có thể chuyển đổi giữa won và ngoại tệ gần như tức thời.

Nhưng để đạt đến giai đoạn đó, Hàn Quốc phải xây dựng được khả năng tương tác giữa các mạng lưới, cơ chế chuyển đổi ngoại tệ đủ thanh khoản và quy trình phân định trách nhiệm khi giao dịch xuyên biên giới thất bại.

Blockchain có thể giúp đồng won đi xa hơn. Việc đồng tiền này thực sự được chấp nhận bên ngoài Hàn Quốc hay không vẫn phụ thuộc vào niềm tin, tính thanh khoản và những thỏa thuận giữa các ngân hàng trung ương.