Stablecoin Nga mang tên A7A5, được xây dựng trong bối cảnh các lệnh trừng phạt tài chính sau xung đột Nga – Ukraine đang cố gắng tái định vị mình từ một “công cụ thời chiến” thành hạ tầng thanh toán dài hạn cho thương mại quốc tế với Nga.
Dù được biết đến như một stablecoin neo theo đồng ruble và có liên hệ với ngân hàng quốc phòng bị trừng phạt của Nga là Promsvyazbank, đội ngũ A7A5 cho rằng token này vẫn có thể tồn tại ngay cả khi các biện pháp cấm vận được nới lỏng.
A7A5 là gì?
A7A5 là stablecoin neo giá RUB (ruble Nga), được tạo ra nhằm phục vụ thanh toán xuyên biên giới trong bối cảnh Nga bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính phương Tây sau năm 2022.
Theo đại diện dự án Oleg Ogienko, A7A5 ban đầu đóng vai trò như một “workaround” giúp doanh nghiệp Nga giao dịch quốc tế ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, mục tiêu hiện tại là biến token này thành một “exchange rail”, hạ tầng thanh toán trực tiếp giữa các stablecoin mà không cần đi qua USD hay các stablecoin lớn như USDT hoặc USDC.
“Nếu bạn giao dịch với Nga, bạn cần một phương thức thanh toán nhanh và thuận tiện,” Ogienko chia sẻ với CoinDesk tại Hong Kong.
Hiện vốn hóa của A7A5 vào khoảng 500 triệu USD, rất nhỏ nếu so với Tether (~190 tỷ USD) hay Circle Internet Group với USD Coin (~77 tỷ USD).
Stablecoin “phi USD” đang trở thành xu hướng?
Trong nhiều năm, thị trường stablecoin gần như bị thống trị hoàn toàn bởi USD. Tuy nhiên, các căng thẳng địa chính trị, lệnh trừng phạt và xu hướng “de-dollarization” đang khiến nhiều quốc gia tìm cách xây dựng hệ sinh thái thanh toán riêng.
A7A5 đang đặt cược vào xu hướng đó.
Thay vì dùng USDT/USDC làm cầu nối thanh toán quốc tế, dự án muốn tạo cơ chế swap trực tiếp giữa stablecoin của các quốc gia hoặc khu vực khác nhau.
Theo báo cáo tháng 4 của Chainalysis, stablecoin đang dần trở thành lớp hạ tầng thanh toán quan trọng của tài chính toàn cầu. Juniper Research dự báo giá trị giao dịch stablecoin B2B quốc tế có thể đạt 13,4 tỷ USD trong năm nay và tăng lên khoảng 5 nghìn tỷ USD vào năm 2035.
Nga có thể dùng stablecoin để bán dầu?
Một trong những use case được nhắc đến nhiều nhất là thanh toán dầu mỏ Nga.
Sau các biến động liên quan đến eo biển Hormuz và áp lực nguồn cung năng lượng toàn cầu, nhu cầu dầu từ Nga đã tăng trở lại ở nhiều quốc gia châu Á. Nga hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba thế giới, chiếm khoảng 11% sản lượng toàn cầu, chỉ đứng sau Mỹ và Saudi Arabia.
Một số quốc gia như Hàn Quốc đang cân nhắc nối lại nhập khẩu dầu Nga, trong khi nhiều nước Đông Nam Á như Philippines hay Indonesia xem đây là nguồn cung quan trọng nếu thị trường năng lượng tiếp tục biến động.
Trong bối cảnh đó, stablecoin như A7A5 có thể đóng vai trò như lớp thanh toán “trung lập”, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng quốc tế vốn chịu ảnh hưởng lớn từ Mỹ và châu Âu.
Tham vọng lớn nhưng rào cản vẫn rất nhiều
Dù vậy, tham vọng mở rộng của A7A5 vẫn đối mặt hàng loạt khó khăn.
1. Hệ thống tài chính toàn cầu vẫn chịu ảnh hưởng phương Tây
Ngay cả tại Hong Kong, nơi được xem là thân thiện hơn với crypto và không trực tiếp áp dụng các lệnh trừng phạt Nga ngoài khuôn khổ Liên Hợp Quốc, việc hợp tác với stablecoin liên quan tới Nga vẫn rất nhạy cảm.
Nguyên nhân là vì hệ thống stablecoin được cấp phép tại Hong Kong hiện do các tổ chức như HSBC và liên doanh do Standard Chartered dẫn dắt vận hành, các định chế tài chính gắn chặt với hạ tầng tài chính phương Tây.
Điều này khiến A7A5 khó tích hợp vào dòng vốn toàn cầu dù hoạt động tại châu Á.
2. Khung pháp lý crypto tại Nga còn hạn chế
Quốc hội Nga đang thúc đẩy luật hóa tài sản số cho thanh toán xuyên biên giới, đồng thời Bank of Russia cũng nghiên cứu stablecoin quốc gia riêng.
Tuy nhiên, Ogienko cho rằng dự thảo hiện tại quá hạn chế để tạo ra một thị trường đủ hấp dẫn.
Một số vấn đề gồm:
- Chưa có khung pháp lý rõ ràng cho crypto derivatives, nguồn doanh thu chính của nhiều sàn giao dịch.
- Giới hạn nhà đầu tư retail chỉ được giao dịch tối đa khoảng 300.000 RUB (~4.000 USD)/năm.
- Khả năng kết nối với thanh khoản quốc tế vẫn rất thấp do lệnh trừng phạt.
Lợi suất 13,5%: Điểm hút dòng tiền?
Ngoài thanh toán quốc tế, A7A5 còn hấp dẫn một phần người dùng nhờ lợi suất khoảng 13,5%, phản ánh mức lãi suất nội địa cao tại Nga.
Đây là mức yield vượt xa phần lớn stablecoin USD hiện nay, vốn thường dao động ở mức thấp hơn đáng kể nếu không tham gia các chiến lược DeFi rủi ro cao.
Tuy nhiên, lợi suất cao cũng đồng nghĩa rủi ro vĩ mô và biến động tài chính Nga vẫn là yếu tố cần theo dõi sát.
“Cash is king” dưới thời trừng phạt
Một trong những chi tiết đáng chú ý nhất trong cuộc phỏng vấn là khi được hỏi nhân viên của công ty bị trừng phạt thanh toán cho các chuyến công tác quốc tế như thế nào, Ogienko trả lời ngắn gọn:
“Cash.”
Câu trả lời cho thấy dù crypto được quảng bá như tương lai của thanh toán toàn cầu, thực tế vận hành dưới các lệnh trừng phạt vẫn phụ thuộc nhiều vào các phương thức truyền thống.
Stablecoin đang dần trở thành “vũ khí địa chính trị” mới?
Sự xuất hiện của A7A5 cho thấy stablecoin không còn chỉ là công cụ giao dịch crypto, mà đang dần trở thành một phần của cuộc cạnh tranh tài chính và địa chính trị toàn cầu.
Nếu USDT và USDC đại diện cho hệ sinh thái tài chính gắn với USD, thì các stablecoin nội tệ như A7A5 phản ánh tham vọng xây dựng những “đường ray thanh toán” riêng ngoài quỹ đạo phương Tây.
Dù tương lai của A7A5 còn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị và quy định quốc tế, dự án này cho thấy một xu hướng quan trọng: stablecoin đang tiến từ crypto-native product thành hạ tầng tài chính quốc gia và xuyên biên giới.
Thế giới đang bước vào cuộc chiến stablecoin quốc gia?
Trong nhiều năm, stablecoin gần như đồng nghĩa với USD. Thị trường bị thống trị tuyệt đối bởi Tether và USD Coin, hai token đóng vai trò như “đô la kỹ thuật số” của nền kinh tế crypto toàn cầu. Nhưng mọi thứ đang bắt đầu thay đổi.
Đằng sau sự xuất hiện của A7A5 không chỉ là câu chuyện của riêng Nga, mà còn phản ánh một xu hướng lớn hơn: các quốc gia và khu vực đang muốn xây dựng hệ thống thanh toán số ít phụ thuộc hơn vào USD và hạ tầng tài chính phương Tây.
Sau khi Nga bị loại khỏi nhiều kênh thanh toán quốc tế hậu năm 2022, Moscow buộc phải tìm các “đường ray tài chính” mới. Stablecoin trở thành một lựa chọn tự nhiên: nhanh hơn SWIFT, hoạt động 24/7, khó bị chặn hơn hệ thống ngân hàng truyền thống và có thể giao dịch xuyên biên giới gần như tức thời.
Nhưng Nga không phải quốc gia duy nhất theo hướng này.
China đang thúc đẩy mạnh đồng nhân dân tệ số (e-CNY) nhằm giảm sự phụ thuộc vào hệ thống thanh toán do Mỹ kiểm soát. Các quốc gia Trung Đông như United Arab Emirates cũng tích cực thử nghiệm tài sản số và hạ tầng blockchain cho thương mại quốc tế. Trong khi đó, khối BRICS liên tục thảo luận về các mô hình thanh toán xuyên biên giới mới ngoài USD.
Ngay cả Hong Kong, trung tâm tài chính vốn có quan hệ chặt với hệ thống ngân hàng phương Tây, cũng đang thúc đẩy khung pháp lý stablecoin riêng nhằm cạnh tranh trong cuộc đua tài sản số toàn cầu.
Điều đáng chú ý là “cuộc chiến stablecoin” hiện không còn đơn thuần là cuộc cạnh tranh công nghệ blockchain, mà ngày càng mang màu sắc địa chính trị.
Nếu USDT và USDC đại diện cho sức mạnh của đồng USD trong kỷ nguyên crypto, thì các stablecoin nội tệ như A7A5 phản ánh nỗ lực của nhiều quốc gia muốn xây dựng hệ sinh thái tài chính riêng, nơi giao dịch quốc tế có thể diễn ra mà không cần đi qua ngân hàng Mỹ, hệ thống SWIFT hay đồng USD.
Nói cách khác, stablecoin đang dần trở thành một dạng “soft power tài chính” mới.
Tuy nhiên, khác với USDT hay USDC vốn hưởng lợi từ thanh khoản toàn cầu và niềm tin vào USD, các stablecoin quốc gia phải đối mặt bài toán khó hơn nhiều: thanh khoản thấp, niềm tin quốc tế hạn chế, rủi ro chính trị cao và nguy cơ bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.
