SpaceX đã có màn ra mắt bùng nổ trên Nasdaq khi cổ phiếu tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tiên, đánh dấu một trong những thương vụ IPO được theo dõi sát nhất trong nhiều năm qua.
Cổ phiếu SpaceX giao dịch dưới mã SPCX, mở cửa ở mức 150 USD/cổ phiếu vào thứ Sáu, cao hơn đáng kể so với giá IPO 135 USD/cổ phiếu. Trong phiên, cổ phiếu có lúc tăng lên trên 160 USD, tương đương mức tăng khoảng 20% so với giá chào bán ban đầu.
Trước đó, SpaceX đã định giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu vào tối thứ Năm. Công ty bán ra khoảng 555,6 triệu cổ phiếu, huy động 75 tỷ USD. Đây được xem là thương vụ IPO lớn nhất lịch sử thị trường chứng khoán, vượt xa các đợt niêm yết khổng lồ trước đây.
Với mức giá IPO, SpaceX được định giá khoảng 1,8 nghìn tỷ USD. Sau khi cổ phiếu tăng mạnh trong ngày đầu giao dịch, giá trị thị trường của công ty nhanh chóng tiến gần vùng hơn 2 nghìn tỷ USD, đưa SpaceX vào nhóm doanh nghiệp đại chúng có giá trị lớn nhất thế giới.
Nhà đầu tư lần đầu được tiếp cận trực tiếp SpaceX trên sàn chứng khoán
Việc SpaceX niêm yết mở ra cơ hội lần đầu tiên cho nhà đầu tư đại chúng sở hữu cổ phần của một trong những công ty công nghệ tư nhân nổi tiếng nhất thế giới.
SpaceX đã thay đổi ngành hàng không vũ trụ thương mại bằng mô hình tên lửa tái sử dụng, giúp giảm chi phí phóng vệ tinh và mở rộng khả năng tiếp cận không gian. Bên cạnh mảng phóng tên lửa, Starlink cũng trở thành động lực tăng trưởng quan trọng khi cung cấp internet vệ tinh cho người dùng tại các khu vực xa xôi, nơi hạ tầng băng thông rộng truyền thống khó tiếp cận.
Theo các thông tin công bố, SpaceX tạo ra khoảng 19 tỷ USD doanh thu trong năm ngoái từ dịch vụ phóng, hợp đồng chính phủ và hoạt động Starlink. Đây là một trong những lý do khiến thị trường định giá SpaceX không chỉ như một công ty hàng không vũ trụ, mà còn như một doanh nghiệp hạ tầng internet, quốc phòng và công nghệ thế hệ mới.
SpaceX cũng là câu chuyện liên quan đến Bitcoin
Đáng chú ý, nhà đầu tư mua cổ phiếu SpaceX cũng gián tiếp tiếp xúc với một trong những khoản nắm giữ Bitcoin lớn trong nhóm công ty đại chúng.
Theo công bố của công ty, SpaceX nắm giữ 18.712 Bitcoin tính đến ngày 31/3. Với giá Bitcoin quanh vùng 63.500 USD, lượng BTC này có giá trị gần 1,2 tỷ USD.
Trong phiên SpaceX lên sàn, Bitcoin gần như đi ngang quanh vùng 63.400–63.800 USD. Nhóm cổ phiếu crypto liên quan đến AI ghi nhận mức tăng nhẹ, nhưng tâm điểm thị trường vẫn nằm ở màn ra mắt của SPCX.
Điều này cho thấy sức hút của SpaceX không chỉ đến từ câu chuyện không gian hay Starlink, mà còn nằm ở việc công ty đang đứng giữa nhiều narrative lớn cùng lúc: công nghệ, quốc phòng, internet vệ tinh, AI hạ tầng và tài sản số.
Vì sao màn IPO này quan trọng?
Màn niêm yết của SpaceX không đơn thuần là một thương vụ IPO lớn. Nó có thể trở thành phép thử lớn cho khẩu vị rủi ro của thị trường chứng khoán Mỹ trong giai đoạn nhà đầu tư vẫn rất hứng thú với các công ty tăng trưởng cao.
Ở chiều tích cực, SpaceX sở hữu thương hiệu mạnh, vị thế dẫn đầu trong ngành phóng tên lửa thương mại và một mảng kinh doanh Starlink có khả năng mở rộng toàn cầu. Đây là những yếu tố giúp công ty được định giá ở mức rất cao ngay từ ngày đầu lên sàn.
Tuy nhiên, mức định giá hơn 1,8 nghìn tỷ USD cũng đặt ra câu hỏi lớn về kỳ vọng tương lai. Nhà đầu tư không chỉ đang trả tiền cho doanh thu hiện tại, mà còn đang đặt cược vào khả năng SpaceX tiếp tục thống trị ngành không gian, mở rộng Starlink và biến các dự án dài hạn thành dòng tiền thực tế.
Nhà đầu tư retail dễ mua “giấc mơ Musk” hơn là đọc định giá
Với SpaceX, nhà đầu tư không chỉ mua một cổ phiếu mới lên sàn. Họ đang mua một câu chuyện rất lớn: tên lửa tái sử dụng, internet vệ tinh toàn cầu, giấc mơ sao Hỏa, hợp đồng chính phủ và hình ảnh Elon Musk như một biểu tượng công nghệ.
Đây chính là điểm khiến SpaceX khác nhiều IPO thông thường. Một công ty có thể được phân tích bằng doanh thu, biên lợi nhuận, dòng tiền và định giá. Nhưng với SpaceX, phần “niềm tin” trong giá cổ phiếu có thể lớn không kém phần “con số”.
Nhà đầu tư retail thường bị hấp dẫn bởi những câu chuyện dễ hình dung. Một ứng dụng fintech tăng trưởng 20% có thể khó tạo cảm xúc, nhưng một công ty đang phóng tên lửa, phủ internet toàn cầu và nói về việc đưa con người lên sao Hỏa thì khác hẳn. Nó tạo cảm giác rằng người mua cổ phiếu không chỉ đang đầu tư, mà đang tham gia vào một chương mới của tương lai.
Vấn đề là thị trường càng yêu một câu chuyện, giá càng dễ đi xa khỏi thực tế ngắn hạn. Khi cảm xúc dẫn dắt, nhà đầu tư có thể bỏ qua những câu hỏi khó: mức định giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu năm tăng trưởng? Starlink có đủ lợi nhuận để chống đỡ kỳ vọng không? Mảng phóng tên lửa có mở rộng biên lợi nhuận như thị trường đang tưởng tượng không?
SpaceX có thể là một doanh nghiệp đặc biệt, nhưng cổ phiếu đặc biệt không đồng nghĩa với giá nào cũng hợp lý. Với retail, rủi ro lớn nhất không phải là không hiểu SpaceX làm gì, mà là hiểu quá rõ câu chuyện đẹp đến mức quên mất mình đang trả bao nhiêu tiền cho câu chuyện đó.
So sánh SpaceX với Tesla: cùng là cổ phiếu niềm tin, nhưng mô hình khác hoàn toàn
SpaceX sau IPO chắc chắn sẽ bị so sánh với Tesla, vì cả hai đều gắn liền với Elon Musk và đều có khả năng tạo ra cộng đồng nhà đầu tư trung thành. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào mô hình kinh doanh, SpaceX và Tesla không giống nhau nhiều như bề ngoài.
Tesla là câu chuyện đại chúng hơn. Sản phẩm của Tesla xuất hiện trên đường phố, người dùng có thể mua xe, lái xe, trải nghiệm phần mềm và nhìn thấy thương hiệu mỗi ngày. Vì vậy, cổ phiếu Tesla từng được thị trường định giá không chỉ như một hãng xe điện, mà như một nền tảng công nghệ xoay quanh pin, phần mềm, tự lái, robotaxi và năng lượng.
SpaceX lại là một loại tài sản khác. Công ty không bán sản phẩm đại trà theo cách Tesla bán xe. Phần lõi của SpaceX nằm ở hạ tầng không gian, năng lực phóng tên lửa, mạng lưới vệ tinh Starlink, hợp đồng chính phủ và các tham vọng dài hạn vượt khỏi thị trường tiêu dùng truyền thống.
Điều này khiến SpaceX có chất “hạ tầng chiến lược” nhiều hơn Tesla. Tesla phụ thuộc mạnh vào cạnh tranh xe điện, chu kỳ tiêu dùng, giá bán, nhu cầu người mua và biên lợi nhuận sản xuất. SpaceX lại phụ thuộc vào năng lực vận hành công nghệ cực khó sao chép, quan hệ với chính phủ, khả năng mở rộng Starlink và vị thế gần như độc nhất trong ngành phóng thương mại.
Điểm giống nhau là cả hai đều được thị trường trả thêm premium vì niềm tin vào Elon Musk và tầm nhìn dài hạn. Điểm khác nhau là Tesla phải liên tục chứng minh mình thắng trong một thị trường cạnh tranh ngày càng đông, còn SpaceX đang được định giá như một doanh nghiệp có hào sâu công nghệ và vị thế hạ tầng mà rất ít đối thủ có thể đuổi kịp.
Vì vậy, nếu Tesla từng là biểu tượng cho làn sóng xe điện, SpaceX có thể trở thành biểu tượng cho một loại cổ phiếu mới: cổ phiếu của hạ tầng ngoài Trái Đất. Nhưng cũng giống Tesla, khi một cổ phiếu được định giá bằng niềm tin rất lớn, chỉ cần tốc độ tăng trưởng chậm lại hoặc kỳ vọng bị điều chỉnh, biến động giá có thể rất mạnh.
Góc nhìn thị trường
Cú tăng mạnh trong ngày đầu giao dịch cho thấy nhu cầu dành cho SpaceX là rất lớn. Nhưng với một cổ phiếu có định giá khổng lồ và biến động mạnh ngay khi niêm yết, thị trường có thể sẽ nhanh chóng phân hóa giữa hai nhóm nhà đầu tư.
Một bên xem SpaceX là tài sản tăng trưởng hiếm hoi, đại diện cho tương lai của hạ tầng không gian và internet toàn cầu. Bên còn lại sẽ thận trọng hơn, cho rằng mức định giá hiện tại đã phản ánh quá nhiều kỳ vọng.
Dù vậy, IPO của SpaceX vẫn là sự kiện có tính biểu tượng. Nó không chỉ đưa một trong những công ty tư nhân quyền lực nhất thế giới ra thị trường đại chúng, mà còn mở ra một chương mới cho cách nhà đầu tư định giá các doanh nghiệp công nghệ có tham vọng vượt xa mô hình kinh doanh truyền thống.
